3 exemplaren van Naar een inspirerende leeromgeving te winnen

In het najaar van 2010 brachten GO! en AGIOn hun instrument uit voor duurzame scholenbouw. Op vraag van Architectura.be nam Francis Catteeuw van Compagnie O het instrument kritisch door. Hij vindt het een lovenswaardig initiatief, maar heeft er anderzijds ook zijn bedenkingen bij. Aansluitend schenken we in samenwerking met GO! drie exemplaren weg van deze publicatie.

Met dit werkinstrument wil de Vlaamse overheid zich engageren om enkel nog kwaliteitsvolle, duurzame en functionele schoolgebouwen op te richten. De doelgroep van dit lijvig document is het bouwteam: de school en de ontwerper. Het is een leidraad die het bouwteam moet sturen doorheen het complexe ontwerp-en bouwproces. De schooldirectie krijgt een sjabloon aangereikt om een projectdefinitie op te stellen, de ontwerper krijgt een matrix van richtlijnen en controles.

    


Duurzaamheid

Duurzaamheid is in de laatste jaren een prime time begrip geworden. Duurzaamheid omvat alles, is overal aanwezig, doorgaans op de eerste rij. Het succes van ‘duurzaamheid’ is niet onverwacht. Het Westers globaliserend besef van een eindige wereld dwingt tot actie. We hebben, met zijn allen, een groot probleem. De lastige waarheid is dat we met te veel zijn. Alleen met geïntegreerde, globale maatregelen kan het tij nog keren, zo blijkt.

Het pleit dan ook voor onze overheid dat ze haar verantwoordelijkheid inzake opneemt. Maar meer nog dan een praktische leidraad draagt het document bij tot een alomtegenwoordig besef dat het nu wel echt anders moet en bovendien anders kan.
Duurzaamheid is vanuit de marge opgeschoven naar het centrum van alles wat kwaliteit moet zijn. Eindelijk.
En onze scholen moeten kwaliteitsvol zijn, net zoals onze kinderen en onze toekomst.


Nul-impact

Dus niets dan lof voor dit heldere initiatief, totdat halverwege de lectuur een benauwde gedachte opduikt. Deze wordt gevormd door het aangereikt concept ‘slim gebouw’ dat als ideaal een ‘nulimpact’ nastreeft voor buurt en planeet.

De bouwdaad wordt hier beladen met een eerder negatieve connotatie. De term ‘nul-impact’ vooronderstelt dat het ‘niet-bouwen’ beter is dan wel bouwen of in de afgeleide versie: als je dan toch moet bouwen, los dan de problemen zo veel mogelijk lokaal op. Alsof we ergens wat beschaamd horen te zijn omdat we moeten bouwen, en dus wel moeten innemen, consumeren, belasten en bezwaren.
Het document pleit voor een ‘probleemvoorkomend denken’. Uiteraard, maar als de impact van een bouwdaad zo veel als mogelijk tot nul herleid moet worden, ontdoen we architectuur dan niet van een van haar meest intrinsieke kwaliteiten, namelijk er mogen staan?
Het gebouw geraakt verstrikt in een maalstroom van spreadsheets, matrices, meters, thema’s, stappenplannen, scores en krijgt amper nog lucht om gewoon te zijn, ondanks zichzelf.

     Links School De Dender in Geraardsbergen van Compagnie O rechts de Hogeschool Gent van BARO en SUM Project

Latent gevaar

Als het gebouw ontstaat vanuit het oplossen van zijn eigen problematiek, dan is architectuur morgen morsdood. Een gebouw is aanwezig, neemt in, heeft een vorm, draagt betekenis. Een gebouw verstoort en verandert alles: de grond, de lucht, de mensen, de gedachten. Het kan uitdagen en bevragen. Het kan bevreemden en bevestigen.

Het werkinstrument sublimeert zichzelf in een objectiverende helderheid, maar heeft het amper over dat wat gebouwen tot architectuur kan maken. Dit aspect wordt ongetwijfeld aan de creativiteit van de ontwerper overgelaten maar net hierin schuilt een latent gevaar. De centrale positie van duurzaamheid dreigt elk ander verhaal overbodig tot zelfs storend te gaan maken.
Kan een schooldirectie nog buiten dit werkstuk om vrijelijk liggen fantaseren en mag een ontwerper zich nog in ongebreidelde eigenzinnigheid manifesteren?

Auteur: Françis Catteeuw - Compagnie O


Bestellen

Meer info over de publicatie Naar een inspirerende leeromgeving vindt u hier. Hier kan u de publicatie ook bestellen.


Wedstrijd

In samenwerking met GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap mogen we drie van onze lezers trakteren op een gratis exemplaar van deze publicatie. Iedereen die fan is van Architectura.be op Facebook of die zich aanmeldt als follower van de Twitter-pagina van Architectura.be en die als (interieur)architect, ingenieur of andere bouwprofessional beroepshalve actief is in de bouw- en architectuurwereld komt in aanmerking. Om mee te doen, zou u het antwoord op de wedstrijdvraag  voor 15 november moeten mailen naar raf@architectura.be samen met volgende gegevens:
 
Voornaam:
Naam:
Beroep:
Bureau/bedrijf:.
 
Belangrijk: vermeld in het onderwerp van de mail de naam van het boek dat u wil winnen. U mag zich kandidaat stellen voor meerdere boeken, maar gebruik dan een aparte mail per boek. Het antwoord op deze wedstrijdvraag vindt u op de website Scholen van Morgen.

Wedstrijdvraag

Welke twee organisaties vormen samen de publieke partner School Invest?

RITS-school in Brussel (Bogdan & Van Broeck)

» Meer artikels van deze rubriek (Boeken)