BOEKRECENSIE (Filip Canfyn). Toolbox Dorpenbouw (Public Space, 2026) | WIN EEN EXEMPLAAR
-
© Public Space
Laat mij deze recensie aanvatten met het besluit bij de recensie van ‘Dorpse architectuur - Toolbox’ (AR-TUR, 2021): “Dit feitelijke handboek is een schitterend en stimulerend, hartverwarmend en hoopgevend werkstuk, een must read en must use, een praktisch pleidooi voor simpele architectuur, die beter doet op kleinere schaal met minder middelen en poeha en met meer zorgvuldigheid en vakmanschap.” Mutatis mutandis geldt dit besluit van het eerste deel van de Toolbox-trilogie (het derde deel ‘Dorpse woonlandschappen’ komt er aan) ook voor dit tweede deel. Driewerf hoera dus.
De achterflap getuigt al van inzicht met twee zinnen: “Vlaanderen is een dorpenlandschap.” en “Dorpen functioneren anders dan steden.” Waar dit in andere publicaties ofwel ontkend wordt ofwel leidt tot rustieke nostalgie worden in deze toolbox die twee evidenties ontwikkeld als motoren van een dorpenbouw, die zich zowel verzet tegen de overheersing van een stedelijk denken en een klassieke stedenbouw (of stadsbouw) als tegen de mantra dat Vlaanderen verstedelijkt is (quod non) of dat dorpelijk alleen een synoniem is van verkaveld en gesuburbaniseerd.
Een zogenaamde kleine atlas van het dorp slaagt er in de woordenschat om het over ‘dorp’ te hebben te verruimen. Revelerend zijn de goed geïllustreerde en geargumenteerde bladzijden over nederzettingspatronen, archetypes (van kerkdorp tot verkavelingsdorp) en metamorfosen (verlinting, verkaveling, verappartementisering) Daarna worden talloze ‘dorpse bouwstenen’ ontwikkeld, praktische vuistregels met een rijk spectrum: van voedselproductie, boerenmarkten en zorgclusters over klimaatstraten, tragewegennetten en vergezichten tot woontypes, dorpszalen en onderhandelingsdorpenbouw.
Dit tweede deel is opnieuw (ja, ik herneem de recensie van het eerste deel) “een ode aan de noeste werkers buiten de schijnwerpers” en ook deze “Toolbox toont de kracht van bescheidenheid, eenvoud, zuiverheid en eerlijkheid. De blijmakende bladzijden vormen samen verplichte, ik herhaal, verplichte lectuur voor alle studenten architectuur de volgende tien jaar, alle architecten, alle schepenen en ambtenaren ruimtelijke ordening en alle verstokte verkavelaars”.
Het boek geeft terecht het laatste woord aan dorpsbouwers, experts terzake, die spitante en intelligente quotes mogen debiteren. Ik onthou er alvast twee:
“Het tegenovergestelde van een dorp is niet de stad, maar de villaverkaveling.” (Brecht Vandekerckhove)
“In Vlaanderen liggen dorpen vaak op slechts een halfuur wandelen van elkaar. Dat is geen toeval: die afstand weerspiegelt een menselijke maat die vroeger vanzelfsprekend was. Met de komst van de auto zijn we die logica kwijtgeraakt – ook in de dorpen zelf. Willen dorpen een toekomst hebben, dan moeten we de ‘auto-maat’ vervangen door de ’mensenmaat’. Nabijheid is immers de beste vorm van mobiliteit.” (Kris Peeters)
Het boek Toolbox Dorpenbouw werd geschreven door Ward Verbakel, Karl Catteeuw, Edith Wouters en Joeri De Bruyn. Je kunt het bestellen op de website van uitgever Public Space. Als Architectura-lezer maak je kans om een exemplaar te winnen. Stuur ten laatste op 12 maart een mailtje naar info@architectura.be met als onderwerp ‘Wedstrijd Boek Toolbox Dorpenbouw’ en in de mail zelf je contactgegevens. De drie winnaars worden persoonlijk op de hoogte gebracht.