DOCUMENTAIRE. TerraForma (Kevin Brennan & Laurence Durkin, 2024)
De documentaire TerraForma van Kevin Brennan en Laurence Durkin vertelt het opmerkelijke verhaal van Ascension, een afgelegen vulkanisch eiland midden in de Atlantische Oceaan dat lange tijd slechts een beperkte vegetatie kende. In de 19de eeuw probeerden Britse natuuronderzoekers, onder wie Charles Darwin en botanicus Joseph Hooker, het eiland radicaal te transformeren. Door systematisch planten uit verschillende klimaatzones te introduceren wilden ze een nieuw ecosysteem creëren. Wat begon als een wetenschappelijk experiment groeide uit tot een van de vroegste voorbeelden van wat we vandaag ‘terraforming’ zouden noemen.
Het resultaat was ingrijpend: waar eerst droge vlaktes lagen, verschenen heuvels, bomen en vegetatie. Maar die ogenschijnlijke biologische wedergeboorte had een keerzijde. Het nieuwe landschap weerspiegelde ook de ambities en het wereldbeeld van het Victoriaanse Britse rijk. De natuur werd heringericht om politieke en economische belangen te dienen, terwijl het oorspronkelijke ecosysteem – hoe schaars ook – grotendeels werd overschreven.
Een spiegel voor de toekomst
In de documentaire onderzoeken Kevin Brennan en Laurence Durkin wat dit historische experiment vandaag kan betekenen. Ze laten experts uit uiteenlopende disciplines – van geo-engineering en ecologie tot politiek en ontwerp – reflecteren op de manier waarop mensen ecosystemen vormgeven. Ascension wordt zo meer dan een curiositeit uit de koloniale wetenschapsgeschiedenis: het eiland fungeert als een laboratorium waarin de relatie tussen macht, natuur en technologie zichtbaar wordt.
TerraForma stelt daarmee een prikkelende vraag: wat gebeurt er wanneer door mensen ontworpen landschappen steeds gewoner worden? Terwijl klimaatverandering en technologische ingrepen de planeet ingrijpend hertekenen, dreigt ook ons begrip van ‘natuur’ zelf te verschuiven. De film gebruikt het verhaal van Ascension om te tonen hoe dun de grens kan zijn tussen herstel, manipulatie en illusie.
De documentaire TerraForma wordt op 21 maart 2026 vertoond in Cinecitta in Tilburg. Meer info vind je op de website van TIAFF.