Groen voor Grijs: Moeten we vergroening verplichten om de klimaatdoelen te halen?
-
© Talea
-
© Talea
-
© Talea
In de tweede aflevering van de podcastreeks Groen voor Grijs, een initiatief van Talea in samenwerking met Palindroom, buigen de gasten zich over de vraag of vrijblijvendheid nog wel van deze tijd is. Om de noodzakelijke vergroening op te schalen, rijst de vraag of we dit wettelijk en fiscaal moeten verankeren. Moderator Rik Neven (Palindroom) bespreekt met Vlaams Bouwmeester Véronique Claessens, een van haar voorgangers Leo Van Broeck en gewezen schepen Marc Schepers hoe we de transitie kunnen versnellen zonder in een administratief moeras te belanden.
Leo Van Broeck wijst op een opmerkelijke scheeftrekking in de huidige wetgeving: terwijl de private sector aan strenge regels gebonden is, geniet de overheid vaak nog van uitzonderingen. Hij pleit voor een regelgeving die niet zozeer focust op het 'hoe', maar op het 'wat'. Volgens hem moeten we af van minutieuze voorschriften die overal hetzelfde zijn. "Er geraken is belangrijker dan hoe. En regels zeggen veel te vaak hoe”, legt hij uit. Voor Van Broeck is de doelstelling belangrijker dan de weg; vergelijkbaar met een GPS waarbij je moet kunnen anticiperen op de actuele context om je bestemming te bereiken.
"Er geraken is belangrijker dan hoe. En regels zeggen veel te vaak hoe."
Naast wetgeving ziet Van Broeck een enorme hefboom in de fiscaliteit. Hij stelt voor om de onroerende voorheffing te hervormen, zodat de werkelijke maatschappelijke kost van wonen in het buitengebied wordt weerspiegeld. Omdat dit electoraal gevoelig ligt, pleit hij voor een gespreid transitieproces om langetermijndoelstellingen slim te implementeren.
Beleidsruimte versus harde verplichting
Véronique Claessens erkent de noodzaak van een kader, maar waarschuwt voor het verstikken van lokaal initiatief. Ze gelooft sterk in de beleidsruimte op lokaal niveau, omdat men daar de specifieke context het beste kent. Voor steden die achterblijven, kunnen regels een noodzakelijk duwtje in de rug zijn, maar voor de koplopers is vrijheid essentieel om te blijven innoveren.
"Ik denk wel dat we dat ook een stuk vrij moeten kunnen laten, op voorwaarde dat we wel een soort van afgeklopt algemeen ambitiekader hebben."
Volgens de Bouwmeester moet er ruimte blijven voor gebiedsspecifiek beleid, mits de gedeelde ambitie hoog genoeg ligt. "Ik denk wel dat we dat ook een stuk vrij moeten kunnen laten, op voorwaarde dat we wel een soort van afgeklopt algemeen ambitiekader hebben”, stelt ze vast. Alleen met een dergelijk kader kunnen steden die reeds goed bezig zijn hun voortrekkersrol blijven opnemen zonder afgeremd te worden door rigide nationale voorschriften.
Groen en water als nutsvoorziening
Marc Schepers gaat nog een stap verder en pleit voor een structurele verandering in de manier waarop we naar publieke ruimte kijken. Hij stelt voor om waterhuishouding en groen formeel te erkennen als nutsvoorzieningen, net zoals gas, telecom of riolering. Volgens Schepers biedt dit een antwoord op de electorale golfbewegingen waar politici vaak mee worstelen. "Als je dingen echt wil veranderen, dan moet je daar inderdaad verplichting rond gaan creëren”, benadrukt hij. Door groen als een basisfunctie te zien, ontstaan er automatisch kaders voor beheer, financiering en standaardisering.
"Als je dingen echt wil veranderen, dan moet je daar inderdaad verplichting rond gaan creëren."
Schepers implementeerde als schepen in Hasselt al concrete bouwcodes waarbij een minimaal percentage volle grond en groen per wooneenheid werd verplicht. Door de focus te verleggen van ouderwetse regeltjes over bouwdieptes naar essentiële voorwaarden voor verduurzaming, creëerde hij duidelijkheid voor ontwikkelaars. Het doel is een ambitieuze regelgeving die dingen mogelijk maakt in plaats van enkel te verbieden.
Luister naar de volledige podcast
Benieuwd naar het volledige debat over de instrumenten voor een klimaatbestendige toekomst? Beluister de tweede aflevering van Groen voor Grijs nu hier of via je favoriete podcastplatform.
