INTERVIEW. Tsuyoshi Tane: “Elke architecturale site heeft een geheugen”
In een video-interview voor The Louisiana Channel ontvouwt de Japanse architect Tsuyoshi Tane zijn visie op architectuur als een discipline die onlosmakelijk verbonden is met tijd en geheugen. “Een plek herinnert zich wat er gebeurd is,” stelt hij scherp. Tijd is voor Tane geen reeks afgelijnde periodes, maar een voortdurende stroom waarin menselijke ervaringen zich opstapelen. “Tijd gaat over continuïteit. Mensen delen tijd op om haar telbaar en meetbaar te maken, maar tijd stopt nooit; ze blijft doorgaan,” zegt hij. Dat voortdurende karakter van tijd koppelt hij aan een gedeeld geheugen: “Herinnering is collectief. Het gaat niet om één persoonlijke herinnering; ons menselijk bestaan wordt opgebouwd van generatie op generatie.”
Vanuit die overtuiging ontwikkelde Tsuyoshi Tane een uitgesproken ontwerphouding die hij zelf “Archaeology of the Future” noemt. Architectuur begint voor hem bij het blootleggen van wat in een plek besloten ligt. “Als architect probeer ik in het geheugen van een plek te graven, te verzamelen, archeologisch te denken, en zo architectuur voor de toekomst te maken,” legt hij uit. Elk project start met een intens onderzoek naar zichtbare én verborgen lagen. “Elke site heeft een geheugen, en wij proberen te graven om te ontdekken wat eronder ligt, wat niemand heeft opgeschreven of uitgelegd,” aldus Tane, die het ontwerpproces omschrijft als een zoektocht naar meerdere, soms tegenstrijdige verleden tijden.
Archeologie als ontwerpmethode
Die manier van werken vormt de ruggengraat van Tanes internationale oeuvre, ontwikkeld vanuit zijn Parijse bureau ATTA – Atelier Tsuyoshi Tane Architects. In projecten als het Estonian National Museum, het Hirosaki Museum of Contemporary Art en de herinrichting van het Hôtel de la Marine vertaalt hij diepgravend contextonderzoek naar uitgesproken hedendaagse architectuur. “We willen naar beneden graven om de verschillende verledens van een plek te ontdekken,” zegt hij, niet uit nostalgie, maar met het oog op wat nog moet komen. Architectuur is voor Tane altijd een scharnierpunt: “Ze behoort tot het geheugen van een plek, als een verbinding tussen verleden en toekomst.” Net in die continuïteit ziet hij haar culturele en maatschappelijke betekenis.
