Maatwerk dempt geluid van grootschalige warmtepompen in Brusselse binnenstad
Op het Martelaarsplein in Brussel werden de ministerskantoren recent grondig gerenoveerd met een focus op duurzaamheid en energie-efficiëntie. De vervanging van de gasketel door grootschalige warmtepompen was daar een belangrijk onderdeel van, maar bracht ook nieuwe uitdagingen met zich mee op het vlak van plaatsing en geluid. In dat kader werd voor de omkasting onder meer beroep gedaan op Merford.
De gekozen oplossing combineert akoestische panelen en dempingstechnieken tot een geïntegreerd geheel dat zowel aan de geluidsnormen als aan de technische vereisten voldoet, zonder de werking van de installaties te beperken.
Warmtepompen dwingen nieuwe dakopstelling af
De overstap naar warmtepompen veranderde in dit project de opstelling van de technische installaties. Waar de gasketel in de kelder stond, vereisen de lucht-waterwarmtepompen een buitenopstelling om voldoende lucht aan te zuigen en af te voeren. Voor dit project werden de units daarom op het dak geplaatst, wat bijkomende eisen stelde op het vlak van geluid, zichtbaarheid en integratie in de omgeving.
Het gaat om twee units met samen acht ventilatoren en een luchtdebiet van 200.000 m³ per uur, vergelijkbaar met een kleine industriële installatie. Die schaal maakt een klassieke integratie onmogelijk en legt meteen enige druk op ontwerp en inpassing.
Strikte geluidsnormen sturen het ontwerp
In het Brusselse stadscentrum gelden strenge geluidsnormen. Het geluid van de warmtepompen mocht het omgevingsgeluid dan ook niet verhogen. De ontwerpers kozen daarom voor een omkasting op maat met SKS-panelen.
“Deze zware stalen panelen met geperforeerde binnenzijde zorgen ervoor dat er minder reflecties zijn en het geluid dus minder opgeslingerd zal worden. Daarnaast zorgt de verhoogde massa voor een hogere isolatiewaarde naar buiten toe. De IXKA coulissendempers op de uitblaaszijde in combinatie met de compactere AKR roosters op de toevoer dempen het geluid dan weer zonder de luchtstromen te hinderen”, legt Frederik Schrooyen, expert noise control bij Merford, uit.
Ontwerpen onder de zichtlijn
Naast akoestiek speelde ook de zichtbaarheid een belangrijke rol. De omkasting moest voldoen aan de 45°-regel, die bepaalt dat constructies onder een denkbeeldige lijn vanuit de daknok moeten blijven.
Een van de units overschreed die hoogte. “Door de demperbehuizing te verlengen en over de installatie te plaatsen, bleef het geheel toch uit het zicht vanop het plein, zonder impact op de werking”, zegt Frederik.
Werf in het hart van de stad
De uitvoering in het historische centrum van Brussel vroeg om een nauwgezette aanpak. De beperkte ruimte en moeilijke bereikbaarheid maakten kraanwerk noodzakelijk en vereisten een strakke planning. Toch werd de volledige installatie in ongeveer vier dagen gemonteerd, opvallend snel gezien de omvang van de componenten en de complexe werfcontext.
Aan die realisatie ging een intensief ontwerpproces vooraf. Merford werd door het studiebureau akoestiek VK Architects, intussen onderdeel van Sweco, gecontacteerd om mee na te denken over een passende oplossing. Vervolgens begeleidde het studiebureau de toepassing van ontwerp tot uitvoering. Zo konden akoestische eisen, regelgeving en technische randvoorwaarden in één coherent geheel worden geïntegreerd.
Ook onderhoud telt mee
Naast prestaties en inpassing werd ook het gebruik op lange termijn meegenomen. “De omkasting is uitgerust met toegangsdeuren en inspectiemogelijkheden, zodat onderhoud zonder ingrijpende demontage kan gebeuren. Dat maakt de installatie niet alleen performant, maar ook praktisch onderhoudbaar”, aldus Frederik.
Het resultaat: krachtige warmtepompen die nauwelijks hoorbaar zijn en discreet opgaan in het Brusselse stadsbeeld. Zo is dit project een voorbeeld van hoe maatwerk en samenwerking de energietransitie ook in complexe stedelijke contexten mogelijk maken.
