PLUSOFFICE, Petillon Ceuppens en CityD-Wes realiseren circulaire stadswijk de Lutgaard op voormalige schoolsite in Beringen

”Beringen pioniert met de Lutgart-site in tijdelijk gebruik voor de creatieve economie, in de ontharding van de speelplaats tot de groene zone van ‘de Lutgaard’ en in circulair denken met een doorgedreven hergebruik van gebouwen en materialen. Er komen heel wat nieuwe woningen bij op deze site voor diverse types bewoners. Samen met de huidige en toekomstige gebruikers van ateliers en ontmoetingsruimtes zorgen zij voor een echte bedrijvige woonkern. Het is bijzonder hoe dit bestuur stadsvernieuwing niet louter als kernverdichting, maar vooral als kernversterking benadert.”
-Ward Verbakel, stedenbouwkundige PLUSOFFICE

Als één van de drie historische schoolsites in centrum Beringen, werden de leegstaande schoolgebouwen enkele jaren terug opnieuw ingenomen door creatieve initiatieven en kleine ondernemingen. Dit expertiment bracht nieuwe energie met zich mee, en toonde tegelijk een een nieuwe houding over stadsontwikkeling. Tijdelijk programmeren heeft een waarde en ook de houding van de besturen evolueert mee. De hoofdopgave lag dus niet zozeer in de activatie van de site of de verweving met het centrum van Beringen, maar net in hoe er verder gebouwd kan worden op het bestaande ecosystem van gebruikers richting een duidelijke toekomst als levendige, duurzame stadswijk waar wonen, ondernemen en ontmoeten samenkomen.

Een circulaire wijk

Een belangrijk uitgangspunt van het masterplan is het doordacht behoud en hergebruik van bestaande gebouwen die passen binnen de toekomstige ontwikkeling van de site en voldoende kwaliteit hebben voor hergebruik op lange termijn. Verschillende panden worden gerenoveerd in plaats van gesloopt, wat bijdraagt aan een circulaire en duurzame ontwikkeling met behoud van het authentieke karakter van de site. Het ontwerpend onderzoek werd daarom aangevat op gebouwniveau met een grondige inventarisatie en bijhorende valorisatie van de verschillende gebouwen om de contextuele waarde, de constructieve logica en de herbruikbaarheid in beeld te brengen. Dit onderzoek heeft geleid tot de herbestemming van het merendeel van de historische site. Enkel de huidige sporthal en het naastgelegen gebouw maken plaats voor een nieuwe woonontwikkeling met ondergrondse parking voor de toekomstige bewoners. 

Een bedrijvige kern

Op 200 meter van de markt, kan de Lutgaardsite een bijzondere bijdrage leveren aan het centrum. De tijdelijke pioniersactiviteiten van start-ups, createive ateliers en buurtvoorzieningen krijgen de kans om door te groeien in het toekomstige project. Het masterplan bouwt voort op deze dynamiek met ruimte voor een breed ondernemend, creatief programma én zo’n 160 nieuwe stadwoningen voor diverse types bewoners. Samen met de huidige en toekomstige gebruikers van ateliers en ontmoetingsruimtes zorgen zij voor een echte bedrijvige woonkern. Er zal opnieuw plaats zijn voor starters, want beginnende ondernemers krijgen op Lutgart de kans om aan verlaagde tarieven in een bruisende omgeving van start te gaan. 

Een verbonden en groenblauwe site

De vernieuwde Lutgartsite wordt ingericht rond drie nieuwe publieke ruimtes: de Lutgaard als ruime groenzone en nieuwe toegang tot de site, de door horeca en starters omringde Koer, en een verbindende Dries met creatieve ruimtes en innovatief wonen aansluitend op de nieuwe woonerven. Met herontwikkeling van de bebouwing en publieke ruimte worden de oude speelplaatsen sterk onthard om Lutgart in te zetten als groene stapsteen tussen de Markt, het kerkhof en het Kanaal en een geïntegreerde waterstrategie vorm te geven. Dat levert niet alleen winsten op voor het klimaat, maar ook voor de levenskwaliteit van de gebruikers, bezoekers en op grotere schaal: verkoeling, mentale rust, speelplekken in groene omgeving, waterberging enzovoort. Ontharding werd daarin steeds getoetst aan mogelijke activatie van de publieke ruimte die blijvende verharding vraagt. 

Naast vergroening, dragen de nieuwe publieke ruimtes bij aan een betere verbinding tussen de site en het centrum met vervollediging van de winkel-wandellus. Een eenvoudige gelijkvloerse ingreep in het hoofdgebouw aan de Hoogstraat maakt een nieuwe doorsteek tussen de Markt en Lutgart mogelijk. De Lutgaard vormt een tweede aangename toegangsplek en ook het openen van de gesloten gevelrij in de Onze-Lieve-Vrouwstraat met een nieuw woonerf verhoogt de doorwaadbaarheid.