“Wie akoestiek over het hoofd ziet, neemt een enorm risico”

“Wat de bewustwording rond het belang van akoestiek betreft, is het variatie troef”, ervaart Marjolein Vandersickel (Sweco). “Je hebt bouwheren, architecten en aannemers die er echt al wel mee bezig zijn en de noodzaak ervan inzien, maar er zijn er evengoed die er totaal geen interesse in hebben. Deze laatsten raken ofwel niet tot bij ons, ofwel komen ze aankloppen omdat ze nu eenmaal moéten. Dat zijn de studietrajecten waarbij je voortdurend moet bewijzen dat je wel degelijk een meerwaarde kan bieden, dat akoestische ingrepen niet noodzakelijk meer kosten als je ze goed integreert …”

“Globaal genomen denk ik wel dat er sprake is van een positieve trend en meer bewustwording rond akoestiek”, zegt Thomas Dox (Merford). “Desondanks wordt het in bepaalde gevallen nog altijd beschouwd als een kostenpost en is het een van de eerste zaken die sneuvelt zodra er bezuinigingsmaatregelen nodig zijn. Waarna de eigenaar ironisch genoeg later toch nog vaak voor die extra kost komt te staan. Kortom: ja, er is meer bewustzijn rond akoestiek. Maar wordt het echt al aanzien als een volwaardig deel van het bouwproces? Nog iets te weinig, vind ik.”

Akoestiek is geen kostenpost

Toch is de positieve evolutie onmiskenbaar, geeft Bart Van de Velde (SonIQ) aan. “Tien à vijftien jaar geleden wisten velen niet eens dat ons beroep überhaupt bestond. Vandaag worden we steeds vaker gecontacteerd door opdrachtgevers en architecten, zelfs als het niet expliciet gevraagd is in het bestek. Het levert hen ook gewoon tijdswinst op. Vraagstukken oplossen over een specialisatie waar je zelf niet voldoende van afweet, neemt nu eenmaal lang in beslag. Dan schakelen ze liever iemand in die op korte tijd enkele specifieke knopen kan ontwarren. Zo is ons ereloon snel terugverdiend.”

Het brengt ons bij een van de grootste misverstanden rond akoestiek: een project wordt niét automatisch duurder zodra je er een akoestisch specialist bij betrekt. “Integendeel: we kunnen net vermijden dat er bepaalde foutieve beslissingen genomen worden die later tot extra kosten leiden. Denk bijvoorbeeld aan het naast elkaar positioneren van twee ruimtes met een volledig andere akoestische nood”, legt Marjolein Vandersickel uit.

“Een paar jaar geleden vroeg een projectontwikkelaar me op de man af waarom hij mij eigenlijk moest betalen”, pikt Tom Segers (Bureau De Fonseca, by Studibo) in. “Waarop ik een uitgebreide tegenvraag heb gesteld: ‘Hoe vaak heb je na een verkoop al klachten gehad over een foutief EPB-peil? Omdat er wetgeving achter schuilt, wordt er zonder nadenken geïnvesteerd in de bijbehorende studies. Maar verwaarloos je de akoestiek, dan krijg je binnen de week telefoon van misnoegde eigenaars omdat ze hun buren naar het toilet horen gaan, buiten bussen voorbij horen rijden enzovoort. Heb je dat al meegemaakt?’ Wel, die studie heb ik uiteindelijk mogen uitvoeren (lacht).”

Gedeelde verantwoordelijkheid

“Vaak zie je ook partijen die reeds met scha en schande geleerd hebben dat het toch noodzakelijk is om voldoende aandacht aan akoestiek te besteden, temeer omdat het te complex is om eventuele problemen achteraf nog recht te trekken”, vervolgt Tom Segers. “Bovendien denk ik dat er nog maar heel weinig grote bouwprojecten zijn waar geen akoestisch bureau bij betrokken is. Logisch, want we delen op het vlak van akoestiek in dat geval ook de verantwoordelijkheid met de architect. Zo is het destijds ook gegaan met het stabiliteitsaspect en ik ben ervan overtuigd dat we met akoestiek dezelfde weg aan het inslaan zijn.”

De nagel op de kop, vindt Bart Van de Velde. “Wie geen akoestisch studiebureau aanstelt, neemt zelf de verantwoordelijkheid en dus ook het risico op fouten. Wat gevaarlijk is als je geen kennis ter zake hebt. Bepaalde architecten denken dat het plaatje rond is wanneer ze het advies van de studiebureaus stabiliteit en technieken volgen, maar die focussen uiteraard op hun eigen vakgebied. Alle ingenieursdisciplines moeten samenkomen in één ontwerp. Daarom is het belangrijk dat in een bouwteam alle experts vertegenwoordigd zijn.” In projecten van kleinere omvang is het echter niet altijd haalbaar om een akoestisch studiebureau in te schakelen. “Daarom bieden we via Buildwise standaardoplossingen en -bouwconcepten aan waar de betrokken architecten en aannemers op kunnen terugvallen”, zegt Arne Dijckmans (Buildwise).

“Het valt op dat we sinds de coronacrisis en de algemene doorbraak van het langeafstandsvergaderen veel meer betrokken worden in het ontwerpproces”, merkt Marjolein Vandersickel. “Voordien woonden we weleens een ontwerpvergadering bij, maar de rest gebeurde hoofdzakelijk via e-mail. Vandaag bel ik geregeld in tijdens ontwerpvergaderingen. Zelfs met aannemers doen we weleens Teams-calls om een en ander af te stemmen.” Bart Van de Velde wijst erop dat de gebruikers hier alleen maar baat bij hebben. “Wij horen alleszins vaak van bouwheren dat kopers en huurders zich in veel gevallen meer bewust zijn van de akoestiek dan van het thermisch comfort. Vandaar dat akoestiek aan belang aan het winnen is ten opzichte van het EPB-verhaal, dat de voorbije jaren enorm veel aandacht gekregen heeft.”