Doorzoek volledige site
16 februari 2016 | JOOS NEVEN

Projectbureau Herbestemming Kerken ondersteunt gemeenten

Voorbeeld van een kerk die deels herbestemd is. Illustratie | buurtlink.nl

Al in 2011 publiceerde de Vlaamse minister voor Binnenlands Bestuur en Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois zijn conceptnota Een toekomst voor de Vlaamse parochiekerk. Het projectbureau Herbestemming Kerken begeleidt gemeenten bij de (gedeeltelijke) herbestemming van parochiekerken. Een overzicht van het masterplan vindt u hier.

Herbestemming

In elk dorp in België pronkt een kerk; in het ene dorp op de Grote Markt, in andere dorpen op het Marktplein. Hoe het ook zij, deze huizen van God kunnen ons echter meer bieden dan de religieuze opzet waarvoor ze gebouwd zijn. Vanwege de toenemende financiële lasten en het verminderd aanbod aan erediensten kan het voor gemeenten zeer interessant zijn om de kerk (al dan niet volledig) nieuwe functies toe te wijzen: polyvalente zaal, theaterzaal, restaurant, jeugdlokalen, ... De mogelijkheden zijn eindeloos. Voor gemeentes is het echter niet een simpele opgave om de kerk te transformeren. Er moet rekening gehouden worden met haalbaarheidsstudies, stabiliteitsstudies, ontwerpen, en andere zaken. Om gemeenten op het juiste pad te brengen is er nu het projectbureau ‘Herbestemming Kerken’, in samenwerking met het kabinet van de minister-president van de Vlaamse regering, het kabinet van de viceminister-president van de Vlaamse regering, de Vlaamse Vereniging voor Steden en Gemeenten (VVSG), het team Vlaams Bouwmeester, en het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur. Dit projectbureau is een aanspreekpunt voor gemeenten en kerkgemeenschappen die meer willen weten over de potentiële herbestemming van hun kerk(en).

 

De procedure

Sinds de conceptnota ‘Een toekomst voor de Vlaamse parochiekerk’ heeft het idee van herbestemmingen al veel bijval gekend. Veel gemeenteraden en kerkbesturen spreken erover, maar bij de uiteindelijke uitvoering krabbelen veel partijen terug. Er is twijfel of de ideeën realistisch, haalbaar, en duurzaam zijn. De steden, gemeenten, en kerkbesturen staan bovendien voor een uitdaging. Niet enkel is het vinden van de meest adequate en functionele herbestemming niet altijd evident, maar daarbij komen ook nog de economische situatie en het verminderd aanbod aan erediensten. Het projectbureau ‘Herbestemming Kerken’ begeleidt de herbestemming van een kerk. Om van deze begeleiding te genieten, moet de gemeente zich kandidaat stellen voor een haalbaarheidsonderzoek bij het projectbureau. Vervolgens voert een van de drie onderzoeksbureaus (daarover later meer) de haalbaarheidsstudie uit. Hiertoe worden verschillende scenario’s ontwerpmatig uitgewerkt, verder ontwikkeld, en becijferd. Nadien pennen de onderzoekers alle conclusies neer in een eindrapport. Dit alles zou moeten gebeuren in vijf à zes maanden tijd. De gemeente betaalt een forfaitair bedrag aan het ontwerpbureau dat aangesteld werd. Hoe diep de gemeente in zijn buidel moet tasten, hangt af van hoe grootschalig het project is: eenvoudige dossiers kosten 12000 euro (excl. BTW), veel voorkomende dossiers 16000 euro (excl. BTW), en complexe dossiers 20000 euro (excl. BTW). In een aantal gevallen is dit onderzoek ook subsidieerbaar door de Vlaamse Overheid. Na de haalbaarheidsstudie helpt de projectbegeleider het project verder tot bij de definitieve herbestemming van de kerk en het aanvragen van eventuele subsidies.

 

Drie onderzoeksbureaus, een expertise

Het doel van het projectbureau is niet enkel om gemeenten te begeleiden maar ook om informatie te verzamelen. (Zeer) binnenkort zullen onderzoeksbureaus zich kunnen aanmelden om in aanmerking te komen als een van de drie hoofdbureaus van het projectbureau ‘Herbestemming Kerken’. In totaal zullen drie onderzoeksbureaus het meeste werk leveren, en het meeste informatie verzamelen. Zo tracht het projectbureau niet enkel een correcte begeleiding te bieden voor gemeenten, maar zo kunnen de onderzoeksbureaus zich ook specialiseren en informatie delen. “Het projectbureau zorgt voor ondersteuning van lokale besturen en beoogt de creatie van een netwerk dat het hele realisatieproces versnelt en kwalitatief ondersteunt,” liet minister-president Geert Bourgeois weten in een persmededeling.

 

Het projectbureau ‘Herbestemming Kerken’ is een initiatief dat er duidelijk naar streeft de meest adequate begeleiding te bieden voor gemeenten in combinatie met opgedane ervaring en expertise. Gemeenten en kerkbesturen kunnen nu al terecht op de website van het projectbureau om een afspraak te maken. De eerste begeleide haalbaarheidsonderzoeken zouden in maart 2016 toegewezen worden.

 

Voor onderzoeksbureaus, architecten, en andere technische experts organiseert Onroerend Erfgoed, in samenwerking met enkele partners, een leertraject voor de herbestemming van kerken. Meer daarover vindt u hier.