Doorzoek volledige site
04 november 2016 | FILIP CANFYN

Steen&Been (column Filip Canfyn): Waarom? Daarom...

Het is al lang geen geheim meer, “vOlOp bOb – Wijze woorden van bOb Van Reeth, groot architect en bouwmeester” (ASP-Architectura-Palindroom, 2016) is uit en zoekt zijn weg in letterenland, dat veel meer boeken dan lezers lijkt te hebben. De vraag kan dan ook gesteld worden waarom “vOlOp bOb” het levenslicht moest zien. Daarom: omwille van bOb en omwille van bOek. Ik leg dit graag uit.

Waarom bOb?

Eigenlijk ligt dat nogal persoonlijk, wat ik trouwens probeer te duiden in die tien verhaaltjes in “vOlOp bOb”. In essentie heeft bOb Van Reeth eigenlijk onbewust een verlengstuk gegeven aan mijn menselijke, maatschappelijke, architecturale en stedenbouwkundige opvoeding. Die opvoeding heb ik gekregen van mijn stagemeester en familievriend Jan Tanghe en van professoren als Paul Felix, Gerda Smets en Frans Lammertyn. Mag ik die opvoeding de humaniserende praxis noemen? Het mens- en samenlevingsgericht gebruik van tools als architectuur en stedenbouw? Het beschouwen van architectuur en stedenbouw niet als op een doel op zich maar als één van de middelen om de maatschappij voor de mens beter, leefbaarder, duurzamer, gelijker te maken? Die attitude herken ik ook in bOb, hoewel ik hem dat nooit met zoveel woorden gezegd of gevraagd heb.

Ik heb nog niet zo lang geleden volgende paragraaf in functie van een lezing geschreven: “Architectuur zal ooit (maar wellicht binnen afzienbare tijd) de onvermijdelijke keuze moeten maken tussen drie opties, tussen drie denk- en looprichtingen. Ofwel gaat architectuur voor wat esthetiek en design kan genoemd worden, voor wat zich in de kunsterige sfeer bevindt, voor het speelveld van ontwerp en concept. Ofwel gaat architectuur voor techniek en vooruitgang, voor onderzoek en materialisatie, voor innovatie en experiment. Ofwel gaat architectuur voor maatschappij en samenleving, voor mens en wereld, voor fundamentele relevantie op langere termijn. Een keuze moét gemaakt worden. En opgelet, deze keuze van de architectuur betreft geen exclusiviteit: iets kiezen betekent niet dat de twee andere thema’s op het stort kunnen. Neen, de keuze van de architectuur betreft een prioriteit, een rangorde, een sense of urgency.” Welnu, de architectuur heeft de keuze nog niet gemaakt, de architect Van Reeth al lang en ik weet wat zijn keuze inhoudt. Daarom bOb.

Waarom bOek?

Om twee redenen. Eén, ik geloof nog in boeken, in tekstalbums, in neergeschreven sporen als wapen en geneesmiddel tegen de vergetelheid, evenwel zonder garantie. Ik verklaar mij nader. Wie mij kent weet dat ik dol ben op Lissabon, als stad, als habitat, als reservaat van door de geschiedenis gekruide simpelheid en ook als eeuwige stek van dichter Fernando Pessoa. Ik mag mijzelf niet als een Pessoa-deskundige betitelen maar dat bijna honderd jaar na zijn dood elke straatsteen in Lissabon nog geurt naar zijn door een gans land en zeker door die stad geëerd en gekoesterd oeuvre, dat intrigeert me. Niet alleen de boekhandels en de bibliotheken ademen Pessoa, ook de winkelvitrines en de toeristenshops. Je stad verkopen met een dichter, ik word daar week van. Boeken tegen de vergetelheid, maar zonder garantie, als we kijken hoe we hier elke dag bijvoorbeeld Hugo Claus meer en meer uit ons geheugen laten wegslippen. Toch vind ik dat ook bOb Van Reeth een bescheiden boek mag krijgen, een eigen dichtbundel als het ware, die hem vandaag al levend en wel in onze memoriecellen moet griffen. Zonder garantie maar het proberen waard.

Twee, bOb zelf zorgt voor sterke teksten, voor architecturale poëzie, die aan de ribben blijft hangen. Een boekje is rap gevuld dankzij zijn legio zinnige woorden. Men kan hem een ongewilde koning van de oneliner noemen maar dit zou hem te kort doen. Hij is de ongekroonde vorst van de moreliner, die in haar beste doen wel een ketting van oneliners wordt. En bOb weet wat hij zegt omdat hij veel hetzelfde zegt: zijn boodschap is consequent en consistent, dus de ideale lading voor een repeteergeweer, en hij beseft dat je in bepaalde kringen veel moet herhalen om in die hoofdjes te geraken. Daarom bOek.