Doorzoek volledige site
06 juni 2017 | FILIP CANFYN

Steen & Been: (Filip Canfyn): Verantwoordelijkheidszin

Architect Thomas Rau, de wereldwijd geprezen promotor van de alternatieve ‘a product as a service’-doctrine (‘koop geen lampen maar verlichting’), hield een lezing op uitnodiging van Leiedal, de Zuid-West-Vlaamse intercommunale voor zeg maar streekontwikkeling. Hoewel zijn betoog routineus en op het einde wat zweverig werd hakte hij met pientere oneliners en redeneringen stevig in op het ondernemende publiek.

Echt relevant wordt zijn boodschap wanneer hij stelt dat de logica van ‘voor elk probleem een verdienmodel’ geleid heeft tot het verdwijnen van de link tussen marktsterkte en verantwoordelijkheid en dus tot het domineren van gevaarlijke want niet duurzame verdienmodellen. Hij stelt twee vragen om deze these te illustreren: “Wat is de grootste hotelier ter wereld maar bezit geen enkele kamer? Wat is het grootste taxibedrijf ter wereld maar bezit geen enkele auto?”

De antwoorden laten zich raden. En toevallig staan diezelfde week spijtige berichten over die antwoorden in de krant.

Eén, onderzoek van de universiteit van Amsterdam wijst uit dat meer dan 80 procent van de Airbnb-kamers in die stad in handen is van vastgoedbedrijven of andere kapitaalkrachtige eigenaars. Het deeleconomieverhaal met zijn sociale dimensie is een verdienmodel geworden voor professionele dienstverleners, die dan nog gestuurd en afgeroomd worden door een onzichtbare speler zonder enige relatie met de klanten.

Twee, na klachten van chauffeurs geeft Uber toe dat op basis van een rudimentaire profilering de als kapitaalkrachtig beschouwde gebruikers meer aangerekend worden, een bonus, die integraal verdwijnt in de zakken van de app-boys. De chauffeur weet en ziet hier geen bal van maar blijft onderbetaald rijden voor een onzichtbare speler zonder enige tastbare relatie met de klanten.

Rau maakt zich zorgen over een economisch systeem, dat ik als volgt wil omschrijven: eerst (spot)goedkoop produceren dankzij belachelijke lonen, dan dikke fees reserveren voor passieve tussenpersonen, tenslotte (spot)goedkoop leveren dankzij weeral belachelijke lonen. Er rest niemand meer, die zich over de ganse lijn  voor welk euvel dan ook verantwoordelijk voelt. En als iemand de pineut moet worden, dan zit die aan het begin of aan het einde van de ketting, waar de grote winsten niét liggen.

Ik kan mij daar mateloos over ergeren, over cashen zonder reële prestaties. Over marchandise, die rechtstreeks vanuit een obscuur fabriekje geleverd wordt door een krakkemikkige koerierdienst, zonder dat die slimme verkoper met de uitgekiende website ooit gezien heeft wat er in de doos zit. Over de ons aangeprate fobie om alle grillen op internet binnen de vierentwintig uur op onze dorpel bezorgd te krijgen, terwijl wie iets onmiddellijk wil maar naar de échte winkel moet stappen. Over het economisch stalken met ongevraagde reclame zodra men eens met een muisklik interesse voor een product laat blijken.

Ik lust zo’n uitwassen Rau.