Doorzoek volledige site
02 december 2020 | LIESBETH VERHULST

Gevelgroen? Integreer onderhoud in uw ontwerp en anticipeer op biodiversiteit

Illustratie | Chr Lecompte Stad Gent
Illustratie | Chr Lecompte Stad Gent

In een vorig artikel onderwierpen we het opmerkelijke nieuws dat een woonproject in de Chinese stad Chengdu zou verlaten zijn door de bewoners door een muggenplaag te wijten aan de groene gevels aan een factcheck. De conclusie van het WTCB was duidelijk: groene gevels zijn geen broedplaats voor muggen en verhogen het aantal muggen dus niet. Wel is onderhoud van cruciaal belang. Het WTCB voorziet ons i.s.m. gespecialiseerde wetenschappelijke partners van enkele aandachtspunten en tips.

Onderhoud is cruciaal voor groene wanden. Zonder onderhoud zijn groene wanden gedoemd om te ontsporen, maar dit geldt evenzeer voor tuinen, parken, dakgoten, auto’s… Ook dit aspect is dus niet eigen aan groene wanden. In het project in China zijn de planten - net zoals bij Bosco Verticale en andere gelijkaardige projecten met plantenbakken op terrassen – perfect toegankelijk vanop de balkons, in tegenstelling tot groene wanden, aangebracht op gevels, waar men soms een hoogtewerker nodig heeft voor het onderhoud. Enkel die delen van de planten die voorbij de borstwering groeien, zijn moeilijk toegankelijk, tenminste als de planten vast gefixeerd zijn aan de balkons en dus niet geroteerd of verschoven kunnen worden voor onderhoud, wat nagestreefd zou kunnen worden bij het ontwerp en mogelijk soms relatief eenvoudig realiseerbaar is. Hiervoor werd in Bosco Verticale in Milaan een inrichting voorzien, met name een afdaalsysteem waarmee alpinisten van buitenaf het nodige snoeiwerk kunnen verrichten.

Er is in Bosco Verticale ook een duidelijk plan van onderhoud. Het onderhoud is in algemeen beheer en dus niet afhankelijk van de bewoners. Bij dergelijke ontwerpen zou dat een must moeten zijn. De eigenaars van Bosco Verticale mogen trouwens ook geen aanpassingen doen aan de beplanting van de terrassen. De groeninfrastructuur is geen onderdeel van de private eigendom van de appartementen maar hoort bij de algemene delen van het gebouw.

We willen er verder op wijzen dat bij appartementsgebouwen met vaste beglazing het ook voor het wassen van vaste beglazing nodig en gebruikelijk is om vanaf het dak een installatie te voorzien waarmee glazenwassers op een veilige manier de gevels kunnen onderhouden. Dit is standaardpraktijk bij (middel)hoge gebouwen. Ook in het beschouwde project in China zou dit nuttig kunnen zijn om de vaste beglazing veilig te kunnen onderhouden. En als de installatie aanwezig is kan ze in principe – quasi zonder meerkost – ook ingezet worden voor het onderhoud van de vegetatie.

 

Biodiversiteit

Vegetatie brengt biodiversiteit met zich mee, onder meer een groot aantal insecten die op hun beurt grotere dieren zoals vogels en knaagdieren aantrekken. Op zich is dit positief: het versterkt de biodiversiteit in de stad. Uiteraard moet er wel zorg voor gedragen worden dat deze planten en dieren de constructie of de functionaliteit van het gebouw niet nadelig kunnen beïnvloeden.

Veel planten op terrassen betekent veel insecten, dus horren worden absoluut noodzakelijk. Dit geldt evenzeer voor vensters die uitgeven op tuinen, maar kan mogelijk uit het oog verloren worden bij terrassen in appartementen, omdat daar meestal weinig of geen vegetatie voorkomt en horren dus eerder zelden toegepast worden.

Verder kan men ook aandacht besteden aan het beletten van het binnendringen van knaag- en andere dieren in of via spouwen of holtes achter gevelbekledingen of dakbedekkingen. Een gekend probleem is bijvoorbeeld het ontstaan van wespennesten in dergelijke holtes, of schade aan o.a. isolatiematerialen door marters. Spouwen moeten afgesloten worden tegen insecten en knaagdieren. Daarvoor bestaan roosters in kunststof of metaal die standaard op de markt verkrijgbaar zijn en nu reeds vaak toegepast worden.


Praktische aandachtspunten en tips om van groene wanden een succes te maken

  • Plaats horren in opengaande geveldelen vlakbij vegetatie
  • Sluit spouwen af voor insecten en andere dieren
  • Faciliteer het onderhoud van groene wanden, groendaken en begroende terrasen door de toegankelijkheid zo vlot en veilig mogelijk te maken. Dit is een belangrijk aandachtspunt vanaf het voorontwerp, want het heeft een grote impact op de onderhoudskosten achteraf.
  • Streef kostenoptimale oplossingen na, bijvoorbeeld door gebruik of optimalisatie van reeds bestaande infrastructuur zoals afdaalsystemen of borstweringen
  • Grootschalige vegetatie op terrassen van appartementsgebouwen zou onderdeel moeten zijn van de algemene delen van het gebouw, niet van de private eigendom van de appartementen
  • Laat het onderhoud niet afhangen van de bewoners zelf maar voorzie een budget onder het algemeen gebouwbeheer, als onderdeel van de gemene delen (cruciale succesfactor!)
  • Voorzie een onderhoudscontract voor zowel de planten als het irrigatiesysteem
  • Voorzie een kwalitatief irrigatiesysteem (meer hierover in dit artikel)



Dit artikel is tot stand gekomen dankzij de bijdrage van ir.-arch. Filip Dobbels (WTCB) in overleg met de wetenschappelijke partners van het onderzoeksproject TETRA Wonderwalls. Met dank aan: prof. Siegfried Denys (UAntwerpen), dr. Bruno Gobin, dr. ir. Sandy Adriaenssens (PCS - Proefcentrum voor Sierteelt), prof. Luc de Bruyn (muggenexpert INBO), prof. Wim Van Bortel (muggenexpert ITG - Instituut voor Tropische Geneeskunde)  en dr. ing. Joris Van Herreweghe (WTCB).