Doorzoek volledige site
08 december 2020 | ARCHITECTURA.BE

Bart Verheyen (Stramien): 'Ode aan het gezond verstand'

Bart Verheyen Illustratie | Marc Sourbron

In de enquête van architectura.be en Redactiebureau Palindroom over het communicatiegedrag van architecten polsten we ook naar in hoeverre ze vertrouwd zijn met en geïnteresseerd zijn in circulair bouwen. De enquête toont aan dat circulair bouwen steeds meer evolueert van de theorie naar de praktijk. En daar is Bart Verheyen (Stramien) blij toe: "Zoals de enquête weergeeft is CIRCULAIR bouwen niet meer weg te denken uit onze huidige architectuurpraktijk. Gelukkig groeit het brede besef dat ons huidig model van bouwen en slopen niet langer haalbaar is."

Circulair bouwen (en bij uitbreiding het ontwikkelen van een circulaire economie) vormt hierop een goed antwoord. Maar, WAT is circulair bouwen eigenlijk en hoe pas je dit toe? Vanuit onze dagelijkse praktijk bij STRAMIEN hebben we immers gemerkt dat er momenteel nog geen sluitende definitie of normering voor bestaat. Er zijn richtlijnen, er zijn voorbeelden, … en gelukkig, er is het gezond verstand. 

Dit gezond verstand toont ons immers dat bepaalde gebouwen een enorme potentie hebben om de tijd te trotseren, terwijl andere gebouwen al na 30 of 40 jaar tegen de grond gaan. Dit komt niet alleen door hun robuuste constructie, maar vooral door een welbepaalde (vaak eenvoudige) opbouw, een heldere structuur en een hanteerbaar patroon.

Daarom hanteren we bij Stramien een aantal eenvoudige praktijkregels die telkens vertrekken uit een concrete aanpak in de ontwerp- en bouwpraktijk:

  • Stel jezelf als ontwerper de vraag bij elke nieuwe opdracht : wat moet ik NU al doen om dit gebouw al (virtueel) te verbouwen en te herbestemmen tot een andere functie? Is dit eenvoudig te doen of niet? Maak tijdens de ontwerpfase reeds een oefening met een alternatieve invulling.
  • Zorg voor voldoende bouwhoogte zodat bij herbestemming of wijziging ook andere functies mogelijk zijn (vb kazerne wordt school / kantoor wordt woongebouw,….)
  • Bedenk een regelmatige doch flexibele draagstructuur / skelet die aanpasbaar kan zijn zonder (te) zware interventies. Invullingen en gevels kunnen/mogen best geen dragende functie vervullen.
  • Voorzie voldoende en ruime plekken voor circulatie (horizontaal en verticaal) zodat de capaciteit en bezetting van het gebouw op termijn kan groeien.
  • Bedenk detailleringen en bevestigingen die gericht zijn op re-montage zonder beschadigingen. (en hanteer die als strenge toets bij al je uitvoeringsdetails…)
  • Bedenk structuren sterk genoeg zodat ze later kunnen opgetopt worden.
  • Onderzoek wisselwerkingen met lokale “partners” voor het delen van beschikbare energie en netwerken (vb. verbrandingsoven, NMBS, industrie,…..
  • Onderzoek en ga na of er lokaal materialen zijn die beschikbaar zijn voor (her)gebruik…


Kortom, laat je gezond verstand primeren.

Wij zitten als architecten immers mee aan de start van de denkketen. Onze impact op het resultaat is hierdoor erg bepalend. Maak dus ruimte (ook in je hoofd) en tijd (in je agenda) om deze eenvoudige vragen te stellen en ze ook te beantwoorden. Niet alleen door theoretisch onderzoek, maar door concrete ontwerpen op papier te zetten. 

Aan de slag!

P.S.: en voor wie toch een mogelijke definitie zoekt : deze komt goed in de buurt, vind ik:
“Binnen het idee van een duurzame circulaire economie moet een gebouw ontworpen worden met hergebruikte, gerecycleerde of hernieuwde onderdelen, en dit op zo’n manier dat die componenten die kringloop zullen blijven volgen. Zo blijven gebouwen en hun onderdelen waardevol en gaan grondstoffen nooit verloren.” (VUB - Architectural Engineering -2019)

 

Dit artikel is een fragment uit het whitebook dat Redactiebureau Palindroom heeft uitgebracht over de resultaten van een enquête waarin zowel de eigen communicatie van architecten (website, social media, fotografie,….) als de communicatie naar architecten (vakbladen, websites, beurzen,…) onder de loep genomen werden. Verder werden ook vragen gesteld rond de visie op en ervaring met labels, circulair bouwen en BIM. Geïnteresseerd in deze publicatie? Je kan het whitebook hier downloaden.