Doorzoek volledige site
10 december 2020 | JOHAN RUTGEERTS

Johan Rutgeerts: ‘Tijdelijke zorgconstructies kunnen op termijn weer een zorg meer zijn’

Illustratie | Pixabay

Onlangs besliste de Vlaamse regering dat wie een tijdelijke zorgunit in zijn tuin wil plaatsen om bijvoorbeeld voor bijvoorbeeld een zorgbehoevende ouder, daar geen omgevingsvergunning meer voor hoeft aan te vragen, en dus ook geen architect meer hoeft aan te stellen. Architect-urbanist Johan Rutgeerts vreest dat dergelijke constructies in heel wat gevallen een overbelasting van schaarse ruimte zullen meebrengen. Volgens hem is het aan de Orde van Architecten om fel te reageren. 

Op ogenblikken dat het er op aankomt, hult de Orde van Architecten zich bijna steeds in stilzwijgen. De beroepsverenigingen ook. Als de minister van Ruimtelijke Ordening aankondigt dat tijdelijke constructies voor thuiszorg van bejaarden voortaan veel sneller kunnen gezet worden in ieders tuin, omdat ze vrijgesteld zullen zijn van de omgevingsvergunning en van de medewerking van een architect, dan hult de Orde zich in stilzwijgen.

Ik ken geen enkele beroepsfederatie noch beroepsinstituut dat zo over zich heen laat schaatsen. De Orde van Architecten zou in deze materie om twee redenen fel moeten reageren.

Eén: naar welke verder wanordelijke ruimtelijke ordening evolueren we als constructies – zelfs al gaat het om tijdelijke – zomaar mogen neergezet worden in ieders tuin. De groene binnenruimtes zijn vaak overbebouwd door al dan niet vergunde of gemelde tuinkoten, serres, garages, hobbyruimtes, poolhouses, barbecueconstructies zodat bijkomende verblijfsruimten voor hulpbehoevende ouders in heel wat gevallen een overbelasting van de schaarse ruimte zullen meebrengen. Vijftig m2, 3,5 meter hoog, het is niet niets. Overigens, dat tijdelijk karakter, is dat niet iets dat zowel de initiatiefnemers als de lokale overheden heel snel zullen vergeten tijdelijk te houden? Wat met de nabestemming van die constructies ? Worden die weer afgebroken? Is er sprake van herstel in de oorspronkelijke staat? Zullen ze hergebruikt worden als … ja, als wat eigenlijk?

Twee: voor elke constructie waar stabiliteitswerken mee gemoeid zijn, is de medewerking van een architect nodig. En niet enkel voor de stabiliteit van de constructie; architecten worden ook geacht te waken over het energieverlies, de toegankelijkheid, de waterhuishouding en de redelijke afstanden inzake burenhinder. En eigenlijk worden ze geacht mee te werken aan een harmonische samenhang tussen de nieuwe constructie en de bebouwde omgeving.

Deze discussie gaat niet over het feit of er niet moet gekeken worden naar een werkbare procedure voor particuliere zorgverlening van bejaarde of hulpbehoevende familieleden. Daar zijn zeker veel argumenten voor te vinden, net zoals er voor het oprichten van veel andere constructies, meer werkbare procedures te bedenken zijn.

Beide argumenten raken aan het wezen van het bestaan van een instelling als de Orde, en die reageert niet. Alsof het hun materie niet is.

In andere landen zou het inschakelen van de medewerking van een architect precies een argument zijn om zeker te zijn dat de kwaliteit van het gebouwde er wel bij vaart. Zowel voor de bewoners als voor de omgeving. De houding van de huidige minister van Ruimtelijke Ordening is er één van misprijzen voor de positieve inbreng van architecten, ook bij bescheiden constructies. Daarom allen zou de Orde van zich moeten laten horen.

Kunt u zich inbeelden dat de minister van Justitie voor het behandelen van zaken inzake ontoelaatbaar straatgedrag, de medewerking van advocaten niet meer nodig acht, opdat het sneller zou gaan?

Bij de invoering van het omgevingsloket heeft het drie en een half jaar geduurd alvorens het loket niet-architecten kon weren uit het systeem. Drie en een half jaar heeft de Orde zich door het Departement Ruimtelijke Ordening laten opzijzetten om controle te hebben over het feit of de architect die de aanvraag mee ondertekende of indiende, wel degelijk en regelmatig op de tabel ingeschreven was. Drie en een half jaar. Noem één instantie die waakt over de uitoefening van het beroep van haar wettelijk ingeschreven leden, die zo met zich laat sollen.

Het zegt veel over de werking van de Orde. De Orde mist net die professionaliteit die ervoor zorgt dat het beleid zijn gang kan gaan, zonder de Orde over wat dan ook te raadplegen. De Orde van Architecten hinkt al jaren achter, als materies die het werkveld van de architecten bepalen en beïnvloeden, door het beleid uitgestippeld worden. De Orde zorgt ervoor dat de architecten geen actieve partner zijn in de diverse beleidsdomeinen van ruimtelijke ordening en de leefomgeving.

Ik heb die uitspraak in de Nationale Raad meerdere keren horen uitspreken door haar leden: ruimtelijke ordening, dat is geen materie van de architecten.