Doorzoek volledige site
04 januari 2021 | FILIP CANFYN

Steen & Been: Creativiteit

Illustratie | PxHere

Onze huiscolumnist Filip Canfyn heeft op de valreep een ietwat sombere nieuwjaarscolumn geschreven. Hij belooft wel beterschap in 2021, qua optimisme dan toch, vanuit de hoop dat … ja, dat wat? Creativiteit dus.

Creativiteit staat, naar mijn onbescheiden mening, voor nieuwer, mooier, beter maken, voor scheppingskracht en -drang laten gelden, voor verse antwoorden op hardnekkige vragen ontdekken, voor slechte denkkaders loslaten, voor constructief opbouwen. Creativiteit gaat om verzinnen en om zingeven.

In deze dolle coronadagen heeft creativiteit een andere betekenis mét een nasmaak gekregen. Creativiteit staat nu in het teken van legitimatie, van negationisme, van smoescultuur. ‘Creatief omgaan met …’ (van horeca over funshoppen tot trouwpartijen) wordt het synoniem van een destructieve zoektocht naar de grenzen van toelaatbaar risico, betaalbare boete en roekeloos gedrag.

We willen mordicus wat wijzelf beschouwen als de normaliteit (een nostalgisch alles-kan-verleden) terugroepen om de realiteit (een voorlopig weinig-mag-heden) te ontkennen. We schaven van alle logische regels de scherpe hoeken en kanten af om uiteindelijk nog weinig nuttigs over te houden. En daar hebben we een uitleg voor, excuses bij de vleet als het moet, om onze houding voor onszelf te verantwoorden en om de mogelijke gevolgen voor anderen en zelfs voor onszelf te negeren.

Laat ze maar vertellen wat moet, wij zullen zelf wel bepalen wat kan en wat mag. Wat wij moeten als burger, om ook onze volksgezondheid (dus een algemeen belang) te beschermen, vervangen wij door wat wij willen als consument, om vooral onze behoeften (dus een individueel belang) te vervullen. En daar hoeven wij geen commentaar bij. Wat wij goed vinden voor onszelf, dat moet de samenleving ook maar goed vinden.

Wij staan trouwens niet alleen met die ik-gerichte verontschuldigende attitude. We zien dezelfde seinen bij anderen, seinen, die ons gelijk geven zoals wijzelf op onze beurt die anderen gelijk geven. Wij koesteren ons in een collectief egoïsme en zelfs in een riskant kuddegedrag. Wat wijzelf willen, dat willen opeens zovelen. Waarom willen wij met zovelen naar de Canarische Eilanden of de Hoge Venen? Waarom willen wij met zovelen warmtestralers en winterbarbecues bestellen? Waarom willen wij met zovelen naar koopzondagen en kerstlichtjes in de stad?

Misschien omdat het niét mag (bungeespringen aan een dunne covidkoord) maar vooral omdat wij menen dat wij het verdienen. Omdat wij in de ons aangeprate meritocratie geloven. We werken al zo hard (we vergeten dat heel wat anderen nu minder tot geen inkomen hebben), we zitten al zo lang binnen (we vergeten dat heel wat anderen zelfs niet naar buiten kunnen) en we kunnen al zo weinig van het leven genieten (we vergeten dat …). Ja, wij verdienen dat. Dus worden we creatief. Iedereen apart maar zoals iedereen. Elk met zijn smoes, die lijkt op die van de andere. Verzinnen wordt liegen.

We worden alleen nog solidair wanneer we, bij voorkeur op sociale media, samen onze ergernis spuien tegen de kreupele communicatie van de overheid, de wijsneuzerige argumentatie van de experten, de pertinente handhaving van de politie of de illegale feesten van andere godsdiensten en huidskleuren. Of wanneer we medelijden tonen met de kappers, de cafébazen, de schoonheidsspecialisten, de restauranthouders, die op hun blaren moeten zitten maar vooral niet meer op onze wenken kunnen dienen. Voor de rest trekken we onze plan, aanbidden we onze goesting en houden we onze eigen aansprakelijkheid onbesproken.

Natuurlijk (wat hadden we gedacht?) vormt die ‘wij’, waarover we het hier hebben, maar een kleine minderheid van ànderen. Tragisch genoeg speelt de schaal van gevaarlijk gedrag geen rol: Russische roulette wordt ook maar met één kogel gespeeld.

Het blijft hoe dan ook tijd voor dat welverdiende feest. De bubbel van de veiligheid wordt vervangen door de bubbels van de zorgeloosheid. Alleen het verantwoordelijkheidsbesef gaat in quarantaine. Waar vroeger in de handen geklapt werd om verpleegkundigeen warmte te zenden wordt nu in de handen geklapt om zichzelf warm te houden tussen de vuurkorven en de ijsemmers. Ondertussen ligt niemand sinds de eerste lockdown nog wakker van het lot van het zorgpersoneel en de woonzorgcentra noch van het aantal intensive care-patiënten en sterfgevallen. Deze spijtige fenomenen vormen alleszins geen mentaal obstakel meer voor onze eigen creativiteit.


Laat 2021 opnieuw een jaar van échte creativiteit worden.  

GERELATEERDE DOSSIERS