Doorzoek volledige site
13 januari 2021 | TIM JANSSENS

Ursulinenhof geeft Hasseltse binnenstad extra ademruimte

Het ene volume gaat uit van een typische baksteenarchitectuur, terwijl het tweede gebouw – op het beglaasde gelijkvloers na – integraal bekleed is met koperen shingles. Illustratie | Marc Sourbron
Het omvangrijke hoofdvolume omarmt een semipublieke binnentuin. Illustratie | Marc Sourbron
De architectuur mocht een eigen accent leggen. Vandaar de keuze voor zadeldaken met een twist en een uniforme dak- en gevelbekleding. Illustratie | Marc Sourbron
“We hebben intensief overlegd met de bouwheer, de brandweer en de fabrikant om de koperen dak- en gevelconstructie op een brandveilige manier te kunnen realiseren”, zegt Frank Daems. Illustratie | Marc Sourbron
Het Ursulinenhof sluit perfect aan op het Groenplein en voegt nieuwe publieke ruimte toe in de vorm van een doorsteek naar de Schrijnwerkersstraat. Illustratie | Marc Sourbron

Het gaat hard voor Hasselt. Na recente toprealisaties als het nieuwe stadhuis, Campus Hast en Quartier Bleu mocht de Limburgse hoofdstad onlangs ook het Ursulinenhof (a2o-architecten) verwelkomen, een residentieel complex met 104 assistentiewoningen, een ‘grand café’, een ruime ondergrondse parking en tal van ondersteunende diensten. Twee gescheiden volumes met een markante volumetrie en een dito dak- en gevelafwerking – enerzijds karakteristieke baksteenarchitectuur, anderzijds koperen shingles – vormen samen één iconisch geheel en geven de binnenstad een nieuw elan.

Wie in het verleden regelmatig rondstruinde in het centrum van Hasselt zal het beamen: het Groenplein was ondanks de aanwezigheid van het historisch stadhuis niet meteen het gezelligste plekje van de stad. Dit was grotendeels te wijten aan de oude schoolgebouwen van het VTI, die met hun rijzige gestalte een besloten en zelfs ietwat beklemmende sfeer creëerden. De verhuis van het VTI naar Campus Hast bood de zusters Ursulinen dan ook de gelegenheid om orde op zaken te stellen. Als eigenaars van de voormalige school en het bijbehorende klooster legden ze hun lot in de handen van Kolmont, Vestio en Curon, die de krachten bundelden onder de noemer ‘THV Groenplein’. “Tot voor de realisatie van het Ursulinenhof was er geen sprake van luxueuze assistentiewoningen in de Hasseltse binnenstad. De verhuis van het VTI was dan ook een niet te missen opportuniteit”, benadrukt Robrecht Mas, managing partner bij Curon.

“De ligging van het project is uniek – in het hart van het historisch centrum! – maar ondanks de dense binnenstedelijke context en het bouwprogramma konden we er toch ook een semipublieke binnentuin aanleggen en aansluiting zoeken bij de publieke ruimte. Zo is er een gezellige doorsteek naar de achterliggende Schrijnwerkersstraat gecreëerd, waardoor het Groenplein opnieuw een open en luchtig karakter krijgt. Het had echter wel wat voeten in de aarde om alles programmatorisch en stedenbouwkundig op punt te stellen, want ook de gerenoveerde woonvertrekken en de nieuwe kapel van de zusters Ursulinen zijn geïntegreerd in het assistentiewoningencomplex, dat tevens een grand café en tal van ondersteunende diensten huisvest.”

 

"Tot voor de realisatie van het Ursulinenhof was er geen sprake van luxueuze assistentiewoningen in de Hasseltse binnenstad"

 

Publieke ruimte als drager

Het Ursulinenhof bestaat uit twee afzonderlijke entiteiten: een omvangrijk hoofdvolume dat een semipublieke binnentuin omarmt en een losstaand nevenvolume dat op zichzelf lijkt te staan, maar dat door zijn gelijkaardige volumetrie toch deel uitmaakt van het geheel. Het ontwerp is van de hand van a2o-architecten, dat opteerde voor zadeldaken met een twist en een uniforme dak- en gevelbekleding. "Gezien de bijzondere materialisatie springt het Ursulinenhof meteen in het oog, maar dat was zeker geen doel op zich”, benadrukt Stefaan Evers, architect-vennoot bij a2o architecten. " “Ruimtelijke integratie en vormelijke inbedding waren de primaire uitgangspunten. Het project kadert perfect in onze visie op fijnmazige verstedelijking, waarbij we uitgaan van cruciale verbindingsassen tussen de publieke ruimtes, die nog al te vaak ontbreken in steden als Hasselt. Het Ursulinenhof biedt hier een mooi antwoord op: enerzijds omdat het perfect aansluit op het Groenplein, anderzijds omdat het nieuwe publieke ruimte toevoegt in de vorm van een doorsteek naar de Schrijnwerkersstraat."

"Omdat de site zo groot is, hebben we gezocht naar een manier om de gebouwen optimaal in te passen in het stedelijk weefsel, al mocht de architectuur tegelijk een eigen accent leggen", legt Stefaan Evers uit. "Het ene volume gaat uit van een typische baksteenarchitectuur, terwijl het tweede gebouw – op het beglaasde gelijkvloers na – integraal bekleed is met koperen shingles. Dat valt natuurlijk op, maar op zich zijn het gabarit, de volumetrie en de nauwe band met de omgeving belangrijker dan de markante afwerking. Kortom: het Ursulinenhof is veel meer dan het architecturale samenspel tussen twee verwante gebouwen, want de publieke ruimte is de eigenlijke ‘drager’ van het project. Zelfs als sommige mensen de esthetiek niet zouden kunnen smaken, vormt het nog altijd een meerwaarde voor de stad!”

 

"Het Ursulinenhof is veel meer dan het architecturale samenspel tussen twee verwante gebouwen, want de publieke ruimte is de eigenlijke ‘drager’ van het project"

 

Complexe logistieke puzzel

“a2o-architecten deinst niet terug voor gedurfde, vernieuwende ontwerpen en heeft zijn naam in dit project weer alle eer aangedaan", vindt Robrecht Mas. "Door het geleidelijke oxidatieproces zal de koperen dak- en gevelbekleding pas binnen twee jaar haar finale patina verkrijgen, maar het resultaat mag er nu al wezen! De inventieve volumetrie met spitse daken, het hoogwaardige materiaalgebruik, de piekfijne afwerking, de detaillering in de binnentuin …: het is een fraai geheel waar we zeer trots op zijn!”

Ook Aannemingen Janssen is enthousiast over de bijzondere blikvanger die het Ursulinenhof geworden is. Al was het beslist geen kinderspel om het complex te realiseren, geeft algemeen directeur Frank Daems aan: “In bouwkundig opzicht was er sprake van enkele niet-alledaagse aspecten, zoals de koperen dak- en gevelconstructie van het nevenvolume. We hebben intensief overlegd met de bouwheer, de brandweer en de fabrikant om ze op een brandveilige manier te kunnen realiseren. Bovendien bevond de werf zich op een krappe locatie in de binnenstad, waardoor we de logistieke ‘flows’ moesten organiseren in samenspraak met de politie. Er mocht immers slechts een beperkt aantal vrachtwagens aanwezig zijn in de binnenstad, terwijl de rest buiten het centrum moest wachten op groen licht. Dat was een even grote uitdaging als het eigenlijke bouwproces. We hebben dan ook zeer gefaseerd gewerkt en hebben permanent delen van de werf moeten benutten als tijdelijke stockageplaatsen.”

 

"De inventieve volumetrie met spitse daken, het hoogwaardige materiaalgebruik, de piekfijne afwerking, de detaillering in de binnentuin …: het is een fraai geheel waar we zeer trots op zijn"

 

Uitgebreid coronaprotocol

En dan was er uiteraard nog de uitbraak van het coronavirus ... “Op piekmomenten waren er meer dan honderd mensen aanwezig op de werf, dus los van de standaardmaatregelen op het vlak van social distancing en hygiëne (zoals bijkomende sanitaire punten) hebben we een uitgebreid ‘coronaprotocol’ opgesteld, dat we niet alleen voorlegden aan de bouwheer, maar ook aan alle betrokken onderaannemers en leveranciers”, legt Frank Daems uit. “Voorts werkten we met dagelijkse planningen, waarbij telkens een beperkt aantal personen toegang had tot een bepaalde traphal. Het was immers zaak om de verschillende partijen maximaal uit elkaars vaarwater te houden. Kortom: de coronacrisis gaf de bouw van het Ursulinenhof nog een extra dimensie, boven op het prachtige ontwerp, de gevarieerde afwerking, de technische uitdagingen en het logistiek-organisatorische puzzelwerk.”

“Midden in de binnenstad een omvangrijk schoolgebouw slopen en nadien twee bijzondere nieuwbouwvolumes optrekken: het was geen sinecure”, beseft Robrecht Mas. “Gezien de moeilijke bereikbaarheid en het plaatsgebrek op de werf was het een zeer complexe klus. En daar kwam de uitbraak van het coronavirus dan nog eens bovenop! Dankzij het doortastende optreden van onze ‘minderhinderregisseur’ en het vakwerk van Aannemingen Janssen bleef de impact op de omgeving echter beperkt en is alles op zijn pootjes terechtgekomen. Chapeau!”