Doorzoek volledige site
16 december 2021

Eerste werf Usquare.brussels van start gegaan

In het blauw de eerste gebouwen die zullen worden gerenoveerd. Illustratie | sau-msi.brussels (GlobalView)
Simulatie van de gebouwen op de hoek van de Generaal Jacqueslaan en de Kroonlaan eind 2023, met de geplande nieuwe ingang van de site Usquare.brussels in de Kroonlaan. Illustratie | evr-architecten, BC architects, Callebaut Architecten
Simulatie van de nieuwe ingang van de site van Usquare.brussels aan het begin van de Kroonlaan. Illustratie | evr-architecten, BC architects, Callebaut Architecten
Simulatie van de gebouwen op de hoek van de Generaal Jacqueslaan en de Kroonlaan, gezien van vanuit de binnenkant van de site, eind 2023, met de nieuwe ingang van de site Usquare.brussels in de Kroonlaan. Illustratie | evr-architecten, BC architects, Callebaut Architecten

In Elsene is zopas het startschot gegeven voor de reconversiewerken aan zeven emblematische gebouwen van de voormalige Fritz Toussaintkazerne. Onder de noemer Usquare.brussels transformeert deze oude rijkswachtkazerne naar een open, diverse en multifunctionele wijk. Evr-architecten, BC architects, Callebaut Architecten en studiebureau VK Engineering werd in 2018 aangesteld voor de reconversie van deze eerste fase. 

Deze eerste werf van Usquare.brussels, waarvan de verschillende fasen zich zullen uitstrekken tot 2023, betreft zeven emblematische gebouwen op de site.

  • De renovatie van het complex van zes gebouwen aan de voorkant van de Generaal Jacqueslaan zal plaats creëren voor universitaire voorzieningen en woningen voor onderzoekers. Op deze manier ontstaat een universitair centrum van 9.000 m2 dat wordt gedeeld door de VUB en de ULB en dat zal bestaan uit: het Brussels Institute for Advanced Studies: het eerste instituut voor gevorderde studies in België dat internationale onderzoekers in residentie zal ontvangen; het Onderzoekscentrum voor Stedelijke Studies, Duurzaamheidswetenschappen en Milieutransformaties; een International House dat diensten aanbiedt aan studenten, onderzoekers en docenten die afkomstig zijn uit of willen vertrekken naar het buitenland; een locatie voor Citizen and Participative Science, een unieke plaats voor participatie en dialoog tussen de universiteiten en de stad. Het Brussels Gewest is eigenaar van de site en gaf de twee universiteiten een erfpacht op deze zes gebouwen.
  • Het zevende gebouw waarvan de werken zijn gestart, is de voormalige rijkswachtmanege in het midden van het terrein. De gebouwschil is van grote erfgoedwaarde en ondergaat een restauratie van de gevels. Op termijn krijgen de 1.600 m2 een nieuwe bestemming als markthal voor duurzame voeding.

Gilles Delforge, directeur van de MSI, preciseert dat de start van deze eerste werf van Usquare.brussels, die eind 2023 voltooid zal zijn, tegen 2028 gevolgd zal worden door andere opeenvolgende fasen in de reconversie van de site: de herinrichting van de openbare ruimte door de MSI; de bouw van gezinswoningen door de BGHM en door citydev.brussels; en de productie van studentenwoningen waarvoor de MSI een openbare overheidsopdracht heeft uitgeschreven in samenwerking met de VUB en de ULB. De MSI coördineert de reconversie-operaties op de site en is ook bouwheer voor een aantal daarvan. Na de renovatie van de oude manege zal het de exploitatie van de voedselhal begeleiden. “Deze hal zal op termijn ongetwijfeld een van de toonaangevende elementen van Usquare.brussels worden en een zeer nuttige gedeelde voorziening voor de bewoners uit de buurt. Daarnaast wil ik graag benadrukken dat de activiteiten van het tijdelijke project See U, dat we hebben opgezet in samenspraak met het gewest, de gemeente en de universiteiten, zullen voortduren tot de zomer van 2022. We denken na over de beste manier om deze collaboratieve dynamiek te behouden die See U tot stand heeft gebracht met de omwonenden van de oude kazerne”, klinkt het.
 

Milieu-ambities: hergebruik van materialen en geothermisch warmtenet

De vereniging van architectenbureaus evr-architecten, BC architects, Callebaut Architecten en studiebureau VK Engineering, in 2018 benoemd in het kader van een overheidsopdracht voor de selectie van een ontwerper voor de zeven eerste gebouwen, ontwikkelde een project op maat voor de universiteiten, dat een hedendaagse aanpak verenigt met de waardering van het erfgoed. Rectoren Caroline Pauwels en Annemie Schaus benadrukken dat “het architecturaal ontwerp dat werd voorgesteld voor deze renovatie beantwoordt aan de wens van de universiteiten om een steeds nauwere band te creëren met de stad, zowel door de ligging van de locaties en de toegangen, als door het vocabularium dat wordt gebruikt om een nieuwe identiteit te geven aan deze emblematische gebouwen.”

Ze onderstrepen verder dat “de universiteiten bijzonder verheugd zijn dat ze konden bijdragen aan de ontwikkeling van nieuwe kennis over de circulaire economie en onderzoeken naar hernieuwbare energie door een samenwerking voor te stellen tussen hun onderzoekers en de studiebureaus.” Deze vruchtbare samenwerking zal ertoe bijdragen dat voor deze eerste operatie de ambitieuze doelstellingen van het Brussels Gewest en de universiteiten voor de gehele site Usquare.brussels worden behaald. Ten eerste is er de recuperatie van bakstenen van de gebouwen die worden afgebroken en die worden hergebruikt in de structuur bij de nieuwe ingangen en de grote monumentale trap die het gebouw aan de Kroonlaan zullen vervangen. Daarnaast zijn er de geothermische testboringen die op termijn de gebouwen die nu worden gerenoveerd zullen aansluiten op een warmtenet dat wordt gevoed door deze hernieuwbare energie. Dat zal de koolstofimpact van de activiteiten van de VUB en de ULB op de site van Usquare.brussels verminderen.


De VUB, de ULB en de MSI hebben de overheidsopdracht van werken voor de reconversie van de zeven eerste gebouwen van Usquare.brussels toegekend aan de onderneming BPC – Bâtiment et Ponts Construction.