Doorzoek volledige site
29 juli 2014 | JOHANNES VAN CAUWENBERGHE

Eerste reacties op afschaffing Vlaams Bouwmeester

Eric Rinckhout van De Morgen vreest dat de afschaffing van de Vlaamse Bouwmeester de deur openzet voor lobbyisten.
Architectuur mag niet gebaseerd worden op naakte cijfers en technische kwesties, schrijft architectuurcriticus Christophe Van Gerrewey in De Standaard.
“Een Bouwmeester moet kunnen functioneren als een onafhankelijk denker en ontwerper, die zeker niet aan de leiband moet gaan lopen,” reageerde ook Christoph Grafe van het VAi in De Standaard meteen na de bekendmaking van het nieuwe regeerakkoord.
Wivina Demeester: "Ik ben ervan overtuigd dat het Bouwmeesterschap behouden moet blijven," sprak ze stellig. De voormalige minister zal persoonlijk voor een vierde Vlaams Bouwmeester ijveren.

Twee maanden terug publiceerde Architectura een kritische evaluatie van de huidige invulling van het Vlaams Bouwmeesterschap. Uit gesprekken met een aantal architectenbureaus was immers gebleken dat er een onvrede leefde over de huidige gang van zaken. Dat de functie van de Vlaams Bouwmeester zou ingekanteld worden in de administratie, hield echter niemand voor mogelijk.

Het is slechts een kort stukje in het nieuwe regeerakkoord, dat in eerste instantie handelt over het overheidspatrimonium en vastgoedbeleid. De drie onderhandelingspartners N-VA, Open Vld en CD&V stellen daarin een opmerkelijke koerswijziging voor wat betreft het cultureel en architecturaal beleid. De Vlaams Bouwmeester verliest zijn autonomie en wordt ingekanteld in het departement Ruimtelijke Ordening. Letterlijk staat:

“Na het aflopen van het mandaat van de huidige Vlaams Bouwmeester, richten we een Bouwmeestercollege met een adviserende rol op bij het departement Ruimtelijke Ordening. Het bestaat uit een vijftal parttime expert-architecten met een tijdelijk mandaat en (gedeeltelijk) mee gekozen door het architecturale middenveld. Elk lid van het college kan advies verlenen bij projecten van de Vlaamse overheid en bij lokale besturen. De voorzitter van het Bouwmeestercollege draagt de titel van Vlaams Bouwmeester. We herbekijken de instrumenten en het team van de Vlaams Bouwmeester in functie van de nieuwe opdracht onder het departement Ruimtelijke Ordening. We blijven de lokale besturen ondersteunen en adviseren bij het voeren van een beleid gericht op ruimtelijke en architecturale kwaliteit.”

 

Reacties

Critici stellen vragen bij wat bedoeld wordt met “het architecturale middenveld”. Eric Rinckhout van De Morgen vreest dat het de deur open zet voor lobbyisten. “Welk middenveld? Projectontwikkelaars, architectenbureaus,...? De kans lijkt weer groot te worden dat de sterkste lobbyisten vrij spel krijgen - net als vroeger.”

Ook het verlies aan autonomie stoot op onbegrip. Architectuur mag niet gebaseerd worden op naakte cijfers en technische kwesties, schrijft architectuurcriticus Christophe Van Gerrewey in De Standaard. “Ruimtelijke Ordening gaat over regels naleven en percelen inkleuren. Architectuur gaat over discussie en keuzes, over veelbesproken, noodzakelijkerwijze bekritiseerde en nooit helemaal objectieve beslissingen.”

“Een Bouwmeester moet kunnen functioneren als een onafhankelijk denker en ontwerper, die zeker niet aan de leiband moet gaan lopen,” reageerde ook Christoph Grafe van het VAi in De Standaard meteen na de bekendmaking van het nieuwe regeerakkoord.

Wivina Demeester, die mee aan de wieg stond van de Vlaams Bouwmeester, zei in het Radio 1-programma "De Ochtend" dat de afschaffing van het Bouwmeesterschap een verlies voor Vlaanderen zou betekenen. "Ik ben ervan overtuigd dat het Bouwmeesterschap behouden moet blijven," sprak ze stellig. De voormalige minister zal persoonlijk voor een vierde Vlaams Bouwmeester ijveren.

De enige beroepsvereniging die tot nog toe reageerde is het NAV. Ook zij stellen zich met name vragen bij het verlies aan onafhankelijkheid. “De positie van waaruit het Bouwmeesterschap kan werken is voor NAV van groot belang,” stelt het NAV. “De externe en onafhankelijke functie is noodzakelijk om de doelstellingen te bereiken. De vraag rijst hoe deze onafhankelijkheid kan worden verzekerd wanneer het Bouwmeesterschap wordt ingekanteld in de administratie.”

Ook vraagt het NAV zich af hoe de strategie en de visie van het Bouwmeesterschap vorm zal krijgen. “Daar waar een administratie vooral de wettelijkheid nagaat (zijn alle regels en structuurplannen nageleefd om de bouwaanvraag goed te keuren?), draait het bij het Bouwmeesterschap vooral om visievorming over de lange termijn. Waar liggen de innovatie en maatschappelijk architecturale meerwaarde van de projecten, welke richting moet het toekomstig architecturaal beleid uitgaan?”

 

De mening van architecten

Tot nog toe hoorden we weinig reacties uit de beroepswereld. In volgende artikels peilen we daarom naar jullie reacties. Bovendien, als de nieuwe regering het architecturaal middenveld mee wil laten beslissen, dan is het nu het moment om jouw stem te laten horen.

Blader in tussentijd al eens door de Facebook-pagina Zonder Vlaams Bouwmeester. Op een ludieke wijze geeft het een beeld hoe een Vlaanderen zonder Vlaams Bouwmeester er zou uitzien.