ontwerpopdracht
De opdracht van dit project begint bij de huidige waterproblematiek die heerst in de wijken in Zwartberg te Genk. Door het historisch mijnverleden in combinatie met een hoge verhardingsgraad staat de wijk blank bij hevige regenval. Het project gaat met regeneratieve principes deze problematiek aanpakken door een tijdelijke aanplant van mammoetgrassen (Miscanthus giganteus) te doen in de wijken. Deze planten worden lokaal geoogst in de wijk en vervolgens getransformeerd naar verschillende bouwmaterialen die de bewoners in de wijken moet voorzien van de nodige bouwstenen om de wijk adaptief te maken aan de problematiek en ruimte terug te geven aan het water. In een verloop van 3 stappen verkrijgt het project zo een dynamische transformatie van de wijken in Zwartberg.
uitdagingen en antwoorden
De grootste uitdaging was het vinden van de juiste balans: hoe geef je maximale ruimte aan overvloedig water, zonder dat de wijk haar leefruimte en woonkwaliteit verliest? Het antwoord ligt in meervoudig ruimtegebruik. In plaats van grond op te offeren voor passieve opvangbassins, is gekozen voor een dynamisch sponslandschap. In natte periodes vangt het landschap water op en infiltreert het, in drogere periodes transformeert dezelfde ruimte tot een groen wijkpark en een productief landschap voor bouwmaterialen. Door infiltratie, publieke ruimte en materiaalproductie slim te stapelen op dezelfde vierkante meters, hoeft de wijk niet te kiezen tussen wonen of waterbeheer. Water wordt zo geen bedreiging die ruimte inneemt, maar een directe verrijking van de woonomgeving.
In hoeverre is het een klimaatbestendig project in de brede betekenis van het woord?
Het project is klimaatbestendig in de breedste zin omdat het niet alleen inspeelt op wateroverlast, maar op meerdere klimaatrisico's én sociale veerkracht. Door de sponswerking en infiltratie vangt het landschap extreme neerslag op, terwijl de beplanting hittestress in de wijk tegengaat en helpt bij droogte. De teelt van Mammoetgras slaat CO₂ op en levert biobased bouwmaterialen op, wat de afhankelijkheid van fossiele grondstoffen verkleint. Zo verbindt het klimaatadaptatie direct aan klimaatmitigatie. Bovendien versterkt het project de sociale klimaatbestendigheid, via lokale wijkpaviljoens bouwen bewoners samen aan een groene, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving.
motivatie
Dit project verdient de Architectura Student Award omdat het laat zien dat wateroverlast geen probleem is, maar een kans. In plaats van regenwater snel weg te pompen, gebruikt het ontwerp opgevangen water om gewassen te laten groeien. Die gewassen leveren vervolgens slimme, natuurlijke isolatie en bouwmaterialen op voor de wijk. Het bijzondere aan dit idee is dat het ook toepasbaar is in een andere context, want waterproblematiek is een casus die de dag van vandaag erg leeft in België. Daarbij zorgt de regeneratieve oplossing niet enkel voor een antwoord op het vraagstuk, maar geeft het ook terug aan zowel de bewoners van de wijken als aan de natuur zelf.
Partners Architectura Awards
