DE PRAATSTOEL. Elisabeth Lehouck (aNNo architecten)
Met aNNo architecten richt Elisabeth Lehouck zich volop op projecten waarin geschiedenis, context en herbestemming centraal staan. Elk ontwerp vertrekt vanuit een diep begrip van de plek en een grote zorg voor de maatschappelijke betekenis van een gebouw. In haar werk zoekt ze steeds naar de balans tussen het bestaande en doordachte, nieuwe ingrepen. Wie of wat inspireert haar bij het creëren van deze gelaagde projecten en hoe ervaart ze de complexiteit van haar vak vandaag? We legden het haar voor in onze Praatstoel.
Op welk eigen gerealiseerde projecten ben je het meest fier en waarom?
Batterij Aachen is een van de projecten waar we fier op zijn. Het is een project waar verschillende verhaallijnen samenkomen: het militaire oorlogsverleden, de band met de koninklijke familie en de kwetsbare landschappelijke context van de duinen. Door het grondig lezen en analyseren van de plek; gesprekken aan te gaan met verschillende betrokken partijen zoals de gebruiker, Natuur & Bos, erfgoed, Minawa, …; en de goede samenwerkingen binnen het ontwerpteam groeide het project uit tot een poëtische verweving van geschiedenis, landschap en herinnering. Iets waar ik met veel genegenheid aan terugdenk. Ook heeft dit project voor ons bureau een kantelpunt gevormd en positioneren we ons meer en meer in de niche op de snijlijn tussen restauratie en architectuur, als erfgoedarchitecten.
Een ander project dat veel voor ons betekent, is Klooster Visitatie in Kraainem. Een unieke architecturale parel van de hand van Dom Bellot. Hier gaf de opdrachtgever, actief in de liefdadigheidssector, ons het volle vertrouwen. Samen met hen werkten we een nieuw programma uit op basis van het kwadrantenmodel voor het herbestemmen van kloostersites en abdijen dat we eerder ontwikkeld hadden. Hierdoor bouwt het nieuwe programma verder op de hedendaagse vertaling van de vier pijlers: bidden, werken, zorgen en ontvangen waar jonge kwetsbare mama’s met kinderen centraal staan. Ook voor het gebouwd erfgoed, waar we het ontwerpprincipe ‘design by reference’ op toepassen, dragen we zorg. Ingrepen zijn secuur gekozen en integreren zich subtiel in de historische context.
Beide projecten zijn sterke voorbeelden van betrokken erfgoed. Ze tonen hoe restauratie en herbestemming vertrekken vanuit een diep begrip van de plek, haar geschiedenis, interactie en haar toekomstige rol. Beide tonen ze op hun manier hoe erfgoed een actieve rol in de maatschappij kan opnemen zonder de contextuele gelaagdheid te verliezen.
Van welk project in uitvoering of in voorbereiding koester je hoge verwachtingen?
Dat is het secundair onderwijs De Resonant in Antwerpen. Met gerichte ingrepen proberen we de school futureproof te maken. Dat betekent niet alleen technisch of functioneel verbeteren, maar ook nadenken over licht, circulatie, flexibiliteit, ontmoeting en het dagelijks gebruik van leerlingen en leerkrachten. De werffoto’s laten nu al een sterke ruimtelijkheid zien.
We zijn ontzettend nieuwsgierig hoe het opgeleverde ontwerp straks zal worden opgenomen in het leven van de school, hoe ze toegeëigend en ervaren wordt door haar toekomstige gebruikers.
Welk project van een andere Belgische architect is voor jou een schot in de roos?
De restauratie en renovatie van het Stadhuis van Antwerpen, door HUB architecten is bijzonder geslaagd.
Het is een project dat terecht veel erkenning heeft gekregen. De detaillering getuigt van vakmanschap, maar ook van een zekere terughoudendheid wat voor aNNo architecten heel herkenbaar is.
Welke buitenlandse architecten vormen voor jou een grote bron van inspiratie?
Ik denk hierbij spontaan aan Flores & Prats. Hun liefde voor analoog tekenwerk, maquettes en het tastbare onderzoek aan de tekentafel herken ik in de werking van aNNo architecten en vormen tegelijk ook een inspiratie. Ook bij ons is tekenen niet louter een communicatiemiddel, maar een manier om te observeren, te begrijpen om zo geleidelijk tot een doordachte ingreep te komen.
Ook Harquitectes is inspirerend. Hoe zij omgaan met materiaal, klimaat en constructieve logica toont dat architectuur tegelijk robuust, zintuiglijk en intelligent kan zijn, zonder overbodige middelen.
Wat vaak centraal staat bij architecten die me inspireren is hun aandacht voor het bestaande, voor materialiteit, voor ambacht en voor maatschappelijke betekenis. Ze tonen elk op hun manier dat architectuur vertrekt vanuit een scherpe lezing van de plek en een grote zorg voor hoe gebouwen worden gemaakt, gebruikt en doorgegeven.
Wat zijn volgens jou de meest geslaagde recente bouwprojecten in het buitenland?
De sociale woningen 2104 van Harquitectes voor ouderen tonen een sterke tactiliteit door hun omgang met materialen en urban mining en uiteraard de maatschappelijke insteek. Ook vind je dit terug in het project Catford House door Hayatsu Architects. Hun ontwerp zorgt voor continuïteit en waardoor Catford House weer een actieve rol kan opnemen in de gemeenschap.
Welke jonge architect in Vlaanderen maakt momenteel veel indruk op jou?
Wat vind je zo boeiend aan jouw job als architect? Zou je jouw kinderen aanmoedigen om in jouw voetsporen te treden?
Zelf krijg ik het meeste energie van projecten waar we met aNNo architecten een betekenisvolle rol kunnen opnemen.
Dat kan gaan over het begeleiden van gepassioneerde opdrachtgevers die hun droomhuis willen realiseren, maar evengoed over het samenwerken met een vzw, een gemeenschap of een bestuur dat een monument of merkwaardig gebouw opnieuw een actief leven wil geven.
Architect zijn heeft zeer mooie kanten, maar ook moeilijke. Je bent zowel ontwerper, onderzoeker, bemiddelaar, organisator, vertaler en bruggenbouwer tussen dromen, regelgeving, budgetten, erfgoedwaarden en technisch comfort. Het is een complex vak, met veel verantwoordelijkheid. Volharding, creatief en kritisch denken, nieuwsgierig blijven is hierbij cruciaal. Je moet een zekere drive hebben. Als jongeren of kinderen een oprechte interesse voelen in architectuur, mensen en maatschappelijke betekenis en die drive hebben zou ik zeggen: doen!
Welke ontmoeting is bepalend geweest voor jouw verdere architecturale ontplooiing?
Dat moet mijn sollicitatiegesprek met Sofie en Stijn, de oprichtende vennoten van aNNo architecten, geweest zijn. Tijdens dat gesprek voelde ik vrij snel dat er een inhoudelijke klik was: architectuur als een proces van luisteren, onderzoeken, afwegen en zorgvuldig ingrijpen wat me sterk aansprak. Zij vormen voor mij nog steeds een inspiratie om er ten volle voor te gaan.
Herken je jezelf nog in de ambitieuze jonge student die je ooit zelf was? Komen droom en werkelijkheid sterk overeen?
In zekere zin herken ik mezelf nog steeds. Al zijn mijn dromen intussen mee geëvolueerd. De werkelijkheid van het beroep is complexer dan je als student kan inschatten. Die nieuwsgierigheid en drang om vooruit te kijken, om te groeien en je werk verder te verdiepen zijn nog altijd aanwezig.
FAIT DIVERS
Welke job zou je nu uitoefenen als je geen architect was? Schrijnwerker klein maatwerk of productie van tentoonstellingen in musea
Waar heb je jouw architectuuropleiding gevolgd? Sint-Lucas Gent
Bij wie heb je stage gelopen? Sum Project / Sum Research (Brussel – Gent)
Wat was de titel van jouw eindwerk? ‘Masterproef Danstheater’ en ‘Architectuur tentoongesteld, over architectuurtentoonstellingen’
Favoriet architectuurboek: Net uit: Drawing Without Erasing and Other essays van Flores & Prats,
Aan het lezen: Willy Van Der Meeren: Mass door Peter Swinnen en Anne Judong
Favoriet ander boek: Net uit: Een klein leven van Hanya Yanagihara;
Aan het lezen: De dood en de tuinman, Georgi Gospodinov
Favoriete film: The Green Butchers
Favoriet tv-programma: geen tv-kijker, wel ‘serie-binger’: ‘Rome’ of ‘Mussolini son of the century’ zijn aanraders
Favoriete muziek: Aurora, Pomme, Stromae, filmmuziek, …
Heb je veel vrije tijd en hoe brengt je die het liefst door: Tussen de bloemen of met vrienden en familie
Favoriete Belgische stad: Gent
Favoriete Europese stad: Berlijn
In welk land zou je het liefst geboren en opgegroeid zijn? Schotland
Actief of passief sportbeoefenaar? Welke sport? Passieve fietser en loper, actieve wandelaar
Favoriete architectuursite? Divisare.com
Favoriete andere website? apache.be