ILVO bouwt twaalf silo’s met gerecycleerd en cementloos beton

De twaalf sleufsilo’s (een sleufsilo is een rechthoekige betonnen opslagplaats voor maïs of gras met muren langs drie zijden, red.) worden gebouwd op de proefboerderij van ILVO in Merelbeke-Melle. Volgens het instituut is het onderzoeksproject nodig omdat we de bouwsector enkel met duurzame alternatieven voor traditioneel beton fundamenteel kunnen verduurzamen. 

Een terechte aanname, want de productie van beton, het meest gebruikte bouwmateriaal ter wereld, is verantwoordelijk voor een kleine 10% van de wereldwijde CO₂-uitstoot. In ons land gaat het om 4 tot 5%. Elke kubieke meter beton is goed voor 280 tot 400 kilogram CO₂. Dat komt vooral door het cement in het beton, het poeder van gebrande kalksteen en klei dat vermengd met water fungeert als bindmiddel. Om cement te maken moet kalksteen immers worden opgewarmd tot 1.450 à 2.000 °C in hoogovens die nu nog met kolen gestookt worden. 

Het experiment in Merelbeke-Melle, waarbij de prestaties van het gebruikte beton minutieus en langdurig zullen worden opgevolgd middels in het beton verwerkte sensoren, zou dus tot grote winst voor het klimaat kunnen leiden. Als het cementloze en gerecycleerde beton het daar goed doen, dan waarschijnlijk overal. Uit het opgeslagen maïs en gras, dat uiteindelijk verwerkt wordt tot dierenvoeder, komen immers nogal wat zure sappen vrij, wat uitdagende omstandigheden schept voor het beton. 

Geopolymeren

In het cementvrije beton dat ILVO toepast in Merelbeke-Melle is het cement vervangen door zogeheten geopolymeren. Dat bindmiddel wordt gemaakt op basis van hoogovenslakken, het glasachtige gesteente dat ontstaat bij de productie van ruwzijzer in een hoogoven. Het gaat dus om een restproduct, wat de lagere milieu-impact in vergelijking met cement verklaart; het cementloze beton, dat even stevig lijkt als klassiek beton – maar het project moet daar dus zekerheid over brengen – heeft een CO₂-uitstoot die 40 tot 70% lager ligt dan die van klassiek beton. 

Naast hoogovenslakken kan volgens ILVO om geopolymeren te maken overigens ook het bijproduct vliegas gebruikt worden, de as die vrijkomt bij het verbranden van steenkool.

Het idee om beton te maken met geopolymeren is op zich niet nieuw. In de vorige eeuw werd er al mee geëxperimenteerd. Ook in onze eigen hoofdstad, waar delen van het Royal Building bijvoorbeeld gebouwd werden met dergelijk beton. Het bleef echter bij die kleinschalige experimenten, mede omdat verduurzaming van de bouwsector toen nog niet zo hoog op de agenda stond. De sleufsilo’s in Merelbeke-Melle zouden mogelijk wél tot de gewenste schaalvergroting kunnen leiden.

Gerecycleerd en klassiek beton

Het gerecycleerde beton werd grotendeels gemaakt van betonafval dat vrijkwam bij sloopwerken. Daar zit dus wel nog steeds cement in. Maar de duurzaamheid van dat materiaal schuilt vanzelfsprekend in het hergebruik, waardoor de ontginging van primaire grondstoffen als zand en grind sterk wordt teruggeschroefd.

Het klassieke beton waaruit de vier resterende silo’s worden opgetrokken, is traditioneel duurzaam beton met een BENOR-keurmerk.

Verwachting: cementloos beton drie keer langer houdbaar

De verwachting is dat het cementloze beton, dat voorafgaand aan het project in Merelbeke-Melle al een reeks labo- en piloottesten uitgevoerd door Buildwise onderging, het beste zal scoren. De reden om dat te denken, is dat het geopolymeer beter dan cement bestand is tegen het melkzuur dat tijdens de vergisting van het maïs en gras vrijkomt. De vier sleufsilo’s die uit het cementloze beton zijn opgetrokken, zouden dertig tot vijftig jaar moeten kunnen meegaan, daar waar sleufsilo’s uit klassiek beton normaliter na gemiddeld tien jaar aan vervanging toe zijn. 

Nodige certificeringen ontbreken voorlopig

Als die verwachting bewaarheid wordt, zal de toepassing van cementloos beton op grote schaal wel nog niet voor meteen zijn. Het beton heeft immers nog niet de nodige certificaten om breed ingezet te worden in de bouwsector. ILVO en de betrokken projectpartners, waaronder naast Buildwise en STRABAG Belgium ook onder meer O.B.B.C., AC Materials en ResourceFull, hopen evenwel dat die certificaten er snel kunnen komen als het cementloze beton zijn deugdelijkheid heeft bewezen in het project. 

Daarnaast hopen ze dat het project ook aantoont dat gerecycleerd beton – waarvoor ook nog geen certificaten bestaan – geen slechtere optie is dan klassiek beton.

Meer over het onderzoeksproject lees je in dit uitgebreide persbericht van ILVO.