OPINIE. Aangrijpend (Sien Cornillie, NAV)

Vrijdag 9 januari 2026 liep ik langs station Gent-Sint-Pieters, waar op dat moment het bekende rode infopunt gesloopt werd. Hoewel het me vanuit puur esthetische overweging niet echt stoort dat dit gebouw plek moet maken voor iets anders (al heb ik geen idee wat dan – hopelijk een boom), weet ik intussen wel beter. Wat daar staat is niet alleen een constructie die mij toevallig (en hoe onbenullig ook is die mening) oogzeer bezorgt, maar is ook een hoop kostbaar materiaal, en de energie, tijd en geld van vele mensen, die daar ooit bewust en ongetwijfeld met goede reden hun schouders onder gezet hebben. De meeste omstaanders zagen er precies geen erg in – vermoedelijk beschouwen we het inmiddels als normaal dat een grote grijper los een gebouw in gaat, een intacte structuur kapotmaait en vervolgens het schroot in één container kipt. Ik vraag me af wanneer we dit beeld met z’n allen choquerend gaan vinden.

Want een staalstructuur belooft volledig demontabel, en dus herbruikbaar in al haar onderdelen te zijn. In het kader van circulair bouwen zijn modulariteit en losmaakbaarheid dan ook de grote natte droom – en toch gaan de grijpers maar door en gaan zelfs publieke gebouwen met de laagst mogelijke circulaire ambitie (veronderstellende dat de gesloopte materialen dan nog minstens gerecycleerd zullen worden) tegen de vlakte. Maar het is moeilijk iemand iets kwalijk te nemen: het geld zit helaas niet bij degenen die een voorbeeldfunctie moeten uitdragen. En de bedrijven? Die hebben op vandaag maar een heel magere businesscase voor een echte circulaire aanpak (je weet wel, hoog op die ladder). Nochtans wordt in de EU al even gewerkt aan de transitie naar de circulaire economie, waarmee Europa haar positie binnen de wereldeconomie wil borgen.

Als we onze economie écht circulair willen maken, moeten we ingrijpen op onze fundamentele waardering van het bestaande patrimonium. Daar zit pure rijkdom. Nieuw is echt niet noodzakelijk beter – bestaande constructies bestaan uit materialen en elementen die bewezen waarde hebben, en niet alleen als grondstof.

We hebben beleid nodig dat zich hard maakt voor circulaire businesscases die doel raken: minder (grondstof)verbruik, minder uitstoot, op een sociaal rechtvaardige en financieel haalbare manier.

Samen circulair slopen: doe mee

Drie jaar lang werkten we binnen het consortium van Circulaire Sloopteams en met de steun van VLAIO aan een platform en een gids die praktijken van selectief slopen voor hergebruik en hoogwaardige recyclage ondersteunen. Verwacht geen hapklare oplossing op alle vragen, maar een naslagwerk dat dient als vertrekpunt en houvast voor al zij die voor een ontmantelings-, sloop- of grondig renovatieproject staan.

Sien Cornillie is architect en adviseur studiedienst bij Netwerk Architecten Vlaanderen (NAV). Dit opiniestuk verscheen eerder op de website van NAV.