OPINIE. “Boerderijen slopen tegen de fermettisering? Dat is wel erg drastisch en dogmatisch” (Frank Delmulle)
-
© Lis K
"Steden voorstellen als het moreel superieure woonmodel is niet realistisch, maar dogmatisch."
-
Frank Delmulle is architect en emeritus professor faculteit architectuur (KU Leuven)
Oude boerderijen slopen om de fermettisering tegen te gaan, dat is op zijn minst contraproductief te noemen, vindt architect en emeritus professor Frank Delmulle (KU Leuven).
Het idee dat “de volledige sloop van hoeves” een noodzakelijke of zelfs maar wenselijke optie zou zijn in de strijd tegen verstedelijking, is geen moedige stellingname, maar intellectuele luiheid. Het reduceert een complex ruimtelijk probleem tot een binaire keuze: ofwel woont men dicht opeengepakt in stedelijke kernen, ofwel is men deel van het probleem.
De onderliggende boodschap is helder en ronduit problematisch: wie niet langs drukke verkeersaders, spoorlijnen of in dichtbebouwde, lawaaierige stadsomgevingen woont, leeft verkeerd. Alsof wonen in minder dichtbevolkte gebieden per definitie asociaal, niet-duurzaam of achterhaald zou zijn. Alsof levenskwaliteit, veiligheid, rust en bereikbaarheid bijkomstigheden zijn die moeten wijken voor een abstract ruimtelijk ideaal.
Wie daarvan overtuigd is, miskent niet alleen de realiteit van hoe mensen wonen en leven, maar ook de grenzen van steden zelf. Steden zijn vaak overbelast, duur, moeilijk bereikbaar en sociaal gespannen. Ze voorstellen als het moreel superieure woonmodel is niet realistisch, maar dogmatisch.
Bovendien getuigt het pleidooi voor sloop van een merkwaardige verkwistingslogica. Bestaande gebouwen afbreken – vaak degelijk, geïnventariseerd, ruim en aanpasbaar – om vervolgens elders opnieuw te verdichten, is ecologisch en economisch moeilijk te verantwoorden. Duurzaamheid begint bij hergebruik, niet bij de sloophamer.
Meer nog, grote zonevreemde sites kunnen herbestemd worden als condominium. Meer specifiek kun je zo architectonisch waardevolle sites vrijwaren en bestendigen, aangepast aan hedendaagse normen en toekomstige maatschappelijke structuren.
Slopen is op z’n minst contraproductief, aangezien zulke verdichtingsprojecten van waardevol erfgoed een duurzaam antwoord kunnen bieden aan woningschaarste, vereenzaming en vergrijzing.
Ruimtelijke ordening vergt nuance, differentiatie en maatwerk. Wie sloop tot uitgangspunt verheft, vervangt beleid door abstract denken. Dat mag ideologisch bevredigend zijn, maar het brengt ons geen stap dichter bij een leefbare, gedragen en rechtvaardige ruimtelijke ordening.
Frank Delmulle is architect en emeritus professor faculteit architectuur (KU Leuven). Dit opiniestuk verscheen eerder als lezersbrief in de krant De Standaard.