Podcast Circulaire Sloopteams: hoe krijg je circulair slopen op de agenda van de opdrachtgever?

Hoe komt het dat duurzaamheidsambities vaak verdwijnen tijdens het aanbesteden van sloopprojecten, of soms zelfs nog voor het project in de markt wordt gezet? En hoe kun je dat als opdrachtgever voorkomen? Die twee vragen vormden de basis voor de tweede aflevering van de Podcast Circulaire Sloopteams, onderdeel van het gelijknamige Living Lab. De podcastgasten Eva Neefs van Stad Mechelen, Elke de Taeye van de VVSG en Jan Van Schaeren van Revive lieten hun licht schijnen over beide onderwerpen. Zij hebben elk op hun manier ervaring met het integreren van principes van circulair bouwen in aanbestedingen voor de bouw, renovatie of afbraak van gebouwen.

Tools, documenten en vorming

Vooral kennis en tools kunnen helpen om aanbestedende opdrachtgevers richting meer circulariteit in hun sloopprojecten te duwen. “Zonder copy-pastedocumenten begint niemand aan circulair slopen”, aldus Eva Neefs. “Maar er moet ook worden gezorgd voor basiskennis: wat betekent duurzaamheid in sloop? Wat is de Europese en Vlaamse ambitie op dat vlak? Die context ontbreekt eigenlijk ook volledig. In het geval van lokale besturen zijn die documenten en tools ook belangrijk om de duurzame ambitie op het vlak van slopen, maar bouwen en renoveren, over de legislaturen heen in leven te houden.”

Volgens Eva Neefs stellen dergelijke documentatie en tools, waar Stad Mechelen op dit moment werk van maakt, aanbestedende opdrachtgevers daarnaast ook in staat de keuze voor circulaire sloop te verantwoorden: “Als ambtenaar moet je kunnen uitleggen waarom een circulaire aanpak relevant is voor je burgers. Je moet de maatschappelijke baten zichtbaar kunnen maken.”

“Zonder dat kader blijven keuzes vrijblijvend”, waarschuwt Jan Van Schaeren. “Inzetten op circulariteit komt dan al snel over als extra kost of risico. Terwijl het net een investering is in robuustheid, duurzaamheid en maatschappelijke meerwaarde.”

“Draagvlak veronderstelt kennis”, is ook Elke de Taeye duidelijk. “Veel collega’s hebben wel de wil, maar missen het vocabularium. Wat betekent circulariteit in sloop? Daarom moeten we ook blijven inzetten op vorming. Je moet eerst begrijpen waarover je spreekt, voor je beleid kan voeren.”

“Belangrijk om weten is daarbij wel: de publieke of private opdrachtgever van een bouw-, renovatie- of sloopproject is zelden één persoon”, aldus Eva Neefs. “Het is vaak een organisatie met politieke, financiële en praktische grenzen. Wil je van circulariteit een sleutelfactor maken in het aanbestedingsbeleid, dan moet je dus meer doen dan overtuigen. Je moet ervoor zorgen dat er structurele aanpassingen gebeuren.”

Pragmatisch blijven

Jan Van Schaeren benadrukt dat, hoe belangrijk slopen en hergebruik van bouwmaterialen ook is, een zeker pragmatisme evenwel nog altijd aan de orde is. “We hebben met Revive ooit vloertegels hergebruikt in een inkomhal. Dat was technisch perfect mogelijk, maar het bleek uiteindelijk drie keer duurder dan gewoon nieuwe tegels te kopen”, verduidelijkt hij. “In zo’n geval moet je durven zeggen: het sop is de kolen niet waard. Ik zou daarom zeggen: kies als aanbestedende opdrachtgever in elk sloop-, bouw- en renovatieproject één maatregel die grote impact heeft op de duurzaamheid van het project én die financieel haalbaar is en zet die bovenaan de agenda.”

De tweede aflevering van de podcast Circulaire Sloopteams is hier te beluisteren, maar ook via de link naast dit artikel en via de gekende streamingskanalen, waar de podcast te vinden is onder het kanaal van Architectura. Ze werd – net als de eerste aflevering – gemodereerd door Rik Neven, zaakvoerder van contentbureau Palindroom, en opgenomen en gemonteerd door De Praeters.

Over Living Lab Circulaire Sloopteams

Het Living Lab Circulaire Sloopteams, waarin de gelijknamige tweedelige podcast kadert, is een initiatief om van Vlaanderen een regio te maken waar circulair slopen en urban mining de norm vormen. Het project, onder leiding van Embuild Vlaanderen, loopt van januari 2023 tot december 2025. Naast Embuild Vlaanderen werken ook Buildwise, NAV, Stad Mechelen, Tracimat, Aclargo, Rockwool en Resulation mee aan het project. 

De concrete doelstellingen van het Living Lab Circulaire Sloopteams zijn het ontwikkelen van een code van goede praktijk voor circulaire sloop, het theoretisch uitwerken van de zogeheten sloopteamformule, het publiceren van de gids Samen Circulair Slopen, het opvolgen van pilootprojecten waarin op een circulaire manier en in sloopteam wordt gewerkt en het organiseren van evenementen waarin sloopaannemers, architecten, opdrachtgevers en recyclagebedrijven gezamenlijk zoeken naar efficiënte(re) manieren om gebouwen circulair te ontmantelen.

Ben je getriggerd door dit ontwerp? Noteer dan zeker 9 december 2025 in je agenda, want dan vindt het slotevent van Circulaire Sloopteams plaats. Dat zal doorgaan bij Buildwise, in de Kleine Kloosterstraat 23 in Zaventem.

Het Living Lab Circulaire Sloopteams wordt voor 80% gesubsidieerd door VLAIO.