Recuperatie- en biogebaseerde materialen kenmerken compacte kaswoning (eA+)

Hoewel het hun uitdrukkelijke ambitie was om hun nieuwe kaswoning (een woning die deels of volledig gebouwd is tegen een glazen kas of serre, red.) met zo veel mogelijk gerecupereerde materialen te realiseren, heerste er bij Dirk en Sally aanvankelijk toch wat twijfel of dat wel zou lukken. Zouden eerder gebruikte isolatie, houten balken en tegels wel aan alle kwaliteitseisen voldoen? EA+ en HuisMus, respectievelijk het architecten- en studiebureau en de aannemer waar het koppel voor had gekozen, verzekerden hen echter dat het kon. Dat had hun jarenlange ervaring geleerd: eA+ is gespecialiseerd in biogebaseerd bouwen, HuisMus in het bouwen van houtskeletwoningen, bij voorkeur met recuperatiematerialen. 

Het resultaat? Een woning met een structuur van gerecupereerd hout – de hoofddraagbalken en de randbalk van het dak zijn gelamelleerde balken van 420x90 mm, de dragende buitenwanden bestaan uit houten planken van 220x35 mm, buitenmuurisolatie van gebruikte rotswol, gerecupereerde sandwichpanelen als platdakisolatie, verschillende tweedehands binnendeuren, eerder gebruikte plafondpanelen van Heraklith en een gerecupereerd raam – in de berging. Die materialen, waarvan de meeste ook (deels) biogebaseerd zijn, werden gevonden in de materialenbank van Trovo. 

Een klein aantal van de recuperatiematerialen, onder meer natuurstenen vensterbanken en dorpels, was afkomstig uit de bestaande woning op hetzelfde perceel die Dirk en Sally hadden laten afbreken omdat ze met de beste wil van de wereld niet te renoveren viel – dat hadden ze grondig onderzocht.

Geen PU-schuim rond de ramen

Om de duurzaamheid van hun nieuwbouwwoning – voor zover je die term nog van toepassing is gezien alle recuperatiematerialen – nog te vergroten, kozen Dirk en Sally ervoor om de ramen niet te laten vastzetten met PU-schuim. Dat deden ze zelf, met vlaswol die ze aankochten bij Eurabo – die ingreep was mee verantwoordelijk voor een bijzonder goede score op de blowerdoortest. 

Voor de keukenfronten gebruikten ze gerecycleerd materiaal. De maatkasten in de keuken lieten ze door Binnenin maken uit gekleurde houtvezelpanelen van Valchromat, waarvoor enkel organische pigmenten worden gebruikt, zonder toevoeging van schadelijke stoffen. De muren en plafonds werden geschilderd met leemverf van Tintelijn. Het behang in het bureau is van Masureel, een Belgische fabrikant die stevig inzet op zo milieuvriendelijk mogelijk produceren.

Recuperatiematerialen goedkoper dan nieuwe

Bepaalde nieuw aangekochte biogebaseerde bouwmaterialen hadden volgens Dirk en Sally een hoger prijskaartje dan hun traditionele variant, maar het koppel benadrukt dat die materialen voor die meerprijs een aantal belangrijke troeven bieden. Zo dragen de houtvezelplaten die fungeren als winddichting aan de buitenzijde van het houtskelet bij aan de isolatie van de woning, zorgen ze voor een dampopen opbouw van de muren en scoren ze op akoestisch vlak ook beter dan een gewone gevelfolie. 

De gerecupereerde bouwmaterialen waren dan weer goedkoper dan hun nieuwe biogebaseerde variant. 

Het werken met recuperatiematerialen vergde wel de nodige flexibiliteit van eA+ en HuisMus, die daar gelukkig dus wel al veel ervaring mee hadden; het ontwerp moest soms licht worden aangepast in functie van de beschikbaarheid van de gewenste gerecupereerde materialen en de aannemer moest omwille van de recuperatiematerialen veelal op maat werken – én daarbij een rendabel verhaal blijven schrijven.

Het houtskelet van de woning zit geschroefd in elkaar. Dat maakt de woning ook demonteerbaar, al werd ze niet onmiddellijk ontworpen met dat doel voor ogen.

Geothermie en zonnepanelen

De nieuwbouwwoning van Dirk en Sally, waarvan het interieurontwerp van de hand van Fel Vanbinnen opvalt door zijn brede kleurenpalet, werd bewust compact ontworpen om het energieverbruik te beperken. Het woongedeelte is 105 m² groot, de serre 45 m². Die serre, gebouwd door Alunata, wordt zelfs niet verwarmd of gekoeld. Door het spelen met zonwering en het openen van ramen is het er echter toch het grootste deel van het jaar comfortabel vertoeven. 

Het verwarmen van het woongedeelte gebeurt via geothermie, wat eerst financieel onhaalbaar leek, maar door de compacte vorm van de woning finaal toch niet veel duurder uitviel dan de keuze voor een lucht-waterwarmtepomp. In de zomer kan de bodemwarmtepomp zorgen voor passieve koeling. 

Op het dak liggen 36 zonnepanelen in twee richtingen, noordoost en noordwest. Daardoor slagen Dirk en Sally erin om hun piekverbruik te beperken, zelfs met twee elektrische wagens. 

Het energieconcept van de woning is door de woning en de zonnepanelen fossielvrij.

Douchen met regenwater

Ook nog het vermelden waard is dat Dirk en Sally douchen met gefilterd regenwater en in de tuin, ontworpen door Nikè Verfaille van NATUURSTUDIO, enkel inheemse planten staan die, omdat ze afgestemd zijn op het type grond, bodemverbetering ook op lange termijn overbodig maken.

De woning van Dirk en Sally werd opgeleverd in 2023, acht maanden nadat de afbraakwerken aan de bestaande woning op hetzelfde perceel waren begonnen.