DOCUMENTAIRE. Plannen voor de toekomst: Luc Deleu & T.O.P. Office (2021)
Sinds kort is Plannen voor de toekomst: Luc Deleu & T.O.P. Office (2021) opnieuw te bekijken op VRT Max. In hun documentaire interviewen Bertrand Lafontaine en Steffen Verpoorten architect, kunstenaar en urbanist Luc Deleu in zijn hoofdkwartier aan de Antwerpse Cogels-Osylei, waar hij terugblikt op meer dan vijftig jaar ontwerpend onderzoek. Deleu vertelt hoe hij zich al vroeg verzette tegen een klassieke loopbaan: “Ik zag mij niet werken van 9 tot 5 voor een ambetanterik.” Wat volgt is een portret van een eigenzinnige denker die zijn bureau T.O.P. Office consequent als collectief positioneert, maar tegelijk onmiskenbaar de frontman blijft van een oeuvre dat balanceert tussen architectuur, kunst en stedenbouw.
De film weeft archiefbeelden en gesprekken met medewerkers en bewonderaars door elkaar en toont hoe Luc Deleu in de jaren zeventig naam maakte met radicale ‘voorstellen’. Hij schopte tegen de schenen van de Orde van Architecten en fileerde de verkavelingsdrift in Vlaanderen. “Het zijn niet de zelfbouwerkes, maar wel de verkavelaarkes en de gewestplannerkes die de boel verzieken”, klinkt het scherp. Wat toen als provocatie werd weggezet, blijkt vandaag opvallend actueel: stadslandbouw, ontharding, hergebruik en het herdenken van mobiliteit lopen als een rode draad door zijn werk. De documentaire maakt duidelijk hoe consequent die lijn is volgehouden, lang voor duurzaamheid een modewoord werd.
Spelen op wereldschaal
Een sleutelmoment in de film is Deleus pleidooi voor hergebruik en schaaldenken. Zijn voorstel om een afgedankt boorplatform te recycleren tot wandelpier in Vlissingen vat zijn houding samen: “Het is mijn diepe overtuiging dat er op de wereld momenteel al voldoende gebouwd is en dat het misschien beter zou zijn wanneer architecten zich bezinnen over het hergebruiken van wat er al is.” Ook de iconische containerconstructies, de liggende torens en de monumentale brug over de Schelde tonen hoe hij infrastructuur en readymades inzet om perspectief te kantelen. Deleu speelt met schaal en betekenis, niet om te choqueren, maar om ruimtelijk bewustzijn aan te scherpen.
Tegelijk is Plannen voor de toekomst geen nostalgische terugblik, maar een reflectie op een doorlopend onderzoek, van De Onaangepaste Stad tot het recente ontwerplaboratorium Darling Springs. Deleu benadrukt dat architectuur voor hem in de eerste plaats een vorm van spel is. “En hoe beter je kunt spelen, hoe beter de architectuur die je kunt maken.” Die speelsheid blijkt geen vrijblijvendheid, maar een methode om vastgeroeste denkpatronen open te breken. De documentaire toont een plaaggeest die zich nooit heeft willen verzoenen met het louter economische bouwen, en die net daardoor een verrassend toekomstgerichte stem blijkt in het debat over stad en ruimte.
Bekijk nu de documentaire Plannen voor de toekomst: Luc Deleu & T.O.P. Office op VRT Max.