Geen zorggangen, maar wintertuinen: NU architectuuratelier wint Open Oproep voor woonzorgcentrum Releghem

Het ontwerp vormt de eerste uitvoeringsfase van het masterplan dat eerder voor de site werd opgesteld door Plusoffice en RE-ST. NU architectuuratelier bouwt verder op de centrale parkstructuur uit dat masterplan en positioneert de nieuwe gebouwen langs een langgerekte groene ruimte die de Hoogstraat met de Lindestraat verbindt. Zo ontstaat een samenhangende site waarin wonen, dienstverlening en publieke functies rond één landschappelijke ruggengraat worden georganiseerd.

Een zorgzame wijk

Het ontwerp vertrekt van een duidelijke visie op ouderenzorg. Niet de zorg staat centraal, maar het wonen. De ontwerpers beschouwen de site niet als een afgebakende zorgcampus, maar als een zorgzame wijk waar bewoners, bezoekers, medewerkers en buurtbewoners elkaar vanzelfsprekend ontmoeten. Die benadering moet de zorgomgeving minder institutioneel maken en bewoners een herkenbare plaats geven binnen het dagelijkse leven van het dorp.

Die visie vertaalt zich ook ruimtelijk. De twee nieuwe woongebouwen openen zich naar het park en krijgen een gevouwen gevelstructuur die de schaal van het project verkleint. De plooien creëren voortuintjes, terrassen en duidelijke toegangen, waardoor de gebouwen aanvoelen als een verzameling woningen in het groen eerder dan als één groot zorgcomplex.

Verbindend landschap

Het park vormt het bindmiddel tussen alle functies op de site. Het ontwerp zet in op biodiversiteit, waterbeheer en klimaatadaptatie, met behoud van de historische ommuurde tuin en de aanwezige monumentale bomen. Het landschap wordt opgebouwd uit verschillende ‘kamers’ met elk een eigen karakter, maar die samen één doorlopend geheel vormen.

Rond het historische gebouw ontstaat een intieme tuinkamer die de verschillende publieke functies verbindt. Verderop biedt een grotere parkkamer ruimte aan wandelen, spelen, sport en waterinfiltratie. Door een afwisseling van open en gesloten zones, schaduwrijke plekken, wandelroutes en ontmoetingsruimtes willen de ontwerpers een park creëren dat zowel bewoners als buurtbewoners actief gebruikt kunnen maken.

Wonen in kleine gemeenschappen

Het woonzorgcentrum wordt georganiseerd als een reeks kleinschalige woonhuizen. In totaal komen er acht woningen met tien kamers en twee woningen met acht kamers. Volgens het ontwerpteam vormt die schaal de beste balans tussen huiselijkheid, sociale interactie en een efficiënte zorgorganisatie. Aangrenzende woningen kunnen bovendien gekoppeld worden, zodat personeel flexibel kan worden ingezet.

Elke woongroep beschikt over eigen leefruimtes, een keuken en directe toegang tot de buitenruimte. Koken krijgt daarbij een centrale plaats. Het ontwerp laat toe dat bewoners, medewerkers en bezoekers actief betrokken worden bij de bereiding van maaltijden. Op die manier wordt huiselijkheid niet louter een sfeerbeeld, maar een onderdeel van het dagelijkse leven binnen de woongroepen.

Wintertuinen vervangen de zorggang

Een van de meest opvallende architecturale elementen zijn de wintertuinen die de verschillende woningen met elkaar verbinden. Waar klassieke woonzorgcentra vaak werken met lange interne gangen, krijgen de woongroepen hier een eigen voordeur aan een lichtrijke tussenruimte met uitzicht op het park. Die wintertuinen functioneren als ontmoetingsplek voor bewoners, bezoekers en personeel en stimuleren beweging doorheen het gebouw.

Ook de individuele kamers zijn sterk gericht op de relatie met de omgeving. Ze zijn integraal toegankelijk, beschikken over brede ramen en bieden maximaal zicht op het park en de omliggende wijk. Vrijwel alle kamers krijgen bovendien toegang tot een terras of tuin. De ontwerpers zien de kamer nadrukkelijk als de plek die bewoners zich kunnen toe-eigenen en waar zij zich kunnen terugtrekken wanneer ze daar behoefte aan hebben.

Bistro als hart van de site

Het historische gebouwencomplex krijgt een nieuwe publieke rol binnen het geheel. Naast de OCMW-diensten, het Huis van het Kind en de administratie worden er ook het lokaal dienstencentrum en de centrale keuken ondergebracht. Door een nieuwe, open plint toe te voegen aan het bestaande gebouw ontstaat een directe relatie tussen de historische architectuur en het nieuwe buurtpark.

De bistro vormt daarbij het kloppende hart van de site. Ze verbindt het wonen met het lokaal dienstencentrum, de buurt en de verschillende ondersteunende functies zoals de kapper en wellnessruimte. Vanuit de bistro zijn zowel het park als de activiteitenruimtes rechtstreeks bereikbaar. Zo ontstaat een levendige ontmoetingsplek waar verschillende generaties elkaar kunnen tegenkomen en waar het woonzorgcentrum bewust deel uitmaakt van het sociale leven in Zemst.