203 historische ramen van Kasteel Wynendaele energetisch gerenoveerd

Omdat Onroerend Erfgoed vroeg om de oorspronkelijke raamconstructies zoveel mogelijk te bewaren, was conventionele dubbele of driedubbele beglazing niet vanzelfsprekend. RenoWindow plaatste daarom dun FINEO-vacuümglas van AGC in de bestaande profielen. Zo konden de thermische prestaties van de ramen worden verbeterd zonder hun historische uitzicht ingrijpend te wijzigen.

Bijna duizend jaar geschiedenis

De geschiedenis van Kasteel Wynendaele gaat terug tot het einde van de elfde eeuw, toen op de site een houten kasteelcomplex verrees. Dat maakte in de dertiende eeuw plaats voor een ommuurde burcht. Wynendaele was een tijdlang de zetel van de graven van Vlaanderen en speelde doorheen de eeuwen een rol in verschillende historische gebeurtenissen. Zo raakte Maria van Bourgondië in 1482 zwaargewond bij een val van haar paard tijdens een jachtpartij in de omliggende bossen.

Het huidige uitzicht van het kasteel kwam grotendeels tot stand in de jaren 1870. De familie Matthieu, die het landgoed sinds 1833 bezit, liet het toen grondig verbouwen in neogotische stijl, met onder meer torens, kantelen, trapgevels en gewelfde poorten. Toen Jérôme Matthieu de Wynendaele in 2021 naar West-Vlaanderen verhuisde, kwam ook de energieprestatie van het ruim 2.000 m² grote gebouw op de agenda. Vooral de historische ramen vormden daarbij een uitdaging.

“Het agentschap Onroerend Erfgoed heeft ons gevraagd om de bestaande raamkozijnen zoveel mogelijk te behouden. Daarom hadden we warmte-isolerend glas nodig dat net zo dun was als enkel glas”, vertelt de kasteelheer. De keuze viel op FINEO vacuüm isolatieglas, dat voldoet aan moderne normen voor energie-efficiëntie en een minimale installatiehoogte heeft.

203 ramen, zestig glasformaten

In plaats van de ramen volledig te vervangen, koos het bouwteam ervoor om de bestaande eiken kozijnen te behouden en de beglazing te vernieuwen. Die aanpak beperkt niet alleen de impact op het historische schrijnwerk, maar vermijdt ook ingrepen aan de aansluitingen met het metselwerk.

Eenvoudig was dat echter niet. Kasteel Wynendaele telt 203 ramen in naar schatting dertig verschillende uitvoeringen. RenoWindow mat daarom vooraf alle bestaande ruiten tot op de millimeter op. Op basis daarvan produceerde AGC Glass Europe een zestigtal verschillende glasformaten, met diktes van 6,7 tot 20,1 mm.

Ook de oorspronkelijke raamverdeling moest behouden blijven volgens de eisen van Monumentenzorg. De nieuwe ruiten werden daarom in kleine formaten geproduceerd en in de bestaande raamstijlen geplaatst. Tegelijk werden alle kozijnen gecontroleerd op beschadigingen en werden afdichtingen en beslag waar nodig vernieuwd.

Hedendaags glas, traditionele plaatsing

De nieuwe beglazing mocht dan technologisch geavanceerd zijn, de plaatsing sloot zoveel mogelijk aan bij de bestaande raamconstructie. Na het uitfrezen en reinigen van de bestaande sponningen werd het vacuümglas geplaatst met een stopverfvervangende kit. Daarna werd het geschilderde oppervlak professioneel gerestaureerd. Slechts bij enkele ramen moesten de vleugels tijdelijk worden verwijderd om de freeswerken uit te voeren. De volledige vervanging van de beglazing nam ongeveer twee weken in beslag.

“Ons doel is altijd om de oorspronkelijke esthetiek van de kozijnen te behouden en en geen extra materiaal te gebruiken”, zegt Christophe Vanassche, objectadviseur bij RenoWindow. “Dankzij de isolatiewaarde en dikte kunnen we de beglazing vervangen terwijl de esthetiek van het kozijn 100 procent behouden blijft.”

Isolatiewaarde van driedubbel glas

De geringe dikte van het FINEO-glas is te danken aan een vacuümspouw van slechts 0,1 mm tussen twee glasbladen. In combinatie met een emissiviteitscoating beperkt die de warmteoverdracht. Waar klassieke isolerende beglazing doorgaans argon of krypton tussen de glasbladen gebruikt, zorgt hier vooral het vacuüm voor de isolerende werking.

Volgens AGC haalt het glas een Ug-waarde van 0,7 W/(m²K). Klassieke enkele beglazing komt doorgaans uit op ongeveer 5,8 W/(m²K). Daarmee benadert het vacuümglas volgens de fabrikant de thermische prestaties van driedubbele beglazing, maar met een veel beperktere glasdikte. Dat maakt de technologie interessant voor erfgoedrenovaties, waar historische raamprofielen vaak onvoldoende ruimte bieden voor hedendaagse dubbele of driedubbele beglazing. 

Daglicht en akoestiek

Naast thermische isolatie wijst AGC ook op voordelen op het vlak van daglicht en akoestiek. FINEO-glas laat ongeveer 15 procent meer daglicht door dan driedubbele beglazing. Afhankelijk van de gekozen opbouw zijn volgens de fabrikant bovendien geluidsisolatiewaarden van 36 tot 42 dB mogelijk.

Het vacuümglas kan daarnaast worden gecombineerd met functies voor zonwering, geluidsisolatie en veiligheidsglas. Voor erfgoedtoepassingen bestaat een Heritage-variant, waarbij het vacuümglas kan worden gecombineerd met Fourcaultglas om het onregelmatige uitzicht van historische beglazing te benaderen.

Duurzaam product

AGC stelt op basis van laboratoriumtests dat FINEO zijn thermische en akoestische eigenschappen gedurende meer dan zestig jaar behoudt. Het glas is ook recyclebaar en de basisglasproducten die bij de productie worden gebruikt, zijn Cradle to Cradle-gecertificeerd. In november 2024 kreeg FINEO bovendien als eerste vacuümisolatieglas een CE-markering. Sinds januari 2025 beschikt het product ook over een algemene typegoedkeuring voor toepassing als lineaire verticale beglazing.