Akoestiek als ontwerpparameter: A1AR en SonIQ zoeken naar slimme oplossingen voor Hotel Astoria

Architectenbureau A1AR en akoestisch studiebureau SonIQ werken vanuit die filosofie al enkele jaren samen. Bij Hotel Astoria in Oostende krijgt die samenwerking concreet vorm in een ontwerp voor 90 hotelkamers, waar hoge akoestische eisen moeten worden verzoend met een complexe stedelijke context. Het project laat zien waarom akoestiek het best vanaf de eerste ontwerpstappen wordt meegenomen en hoe dat zelfs kan leiden tot minder materiaalgebruik en lagere bouwkosten.

90 kamers tussen bestaand erfgoed

Hotel Astoria ligt pal in het centrum van Oostende, tussen bestaand erfgoed. Die context maakt het project zowel stedenbouwkundig als stabiliteitstechnisch complex. "Daarnaast waren er best wat uitdagingen op het vlak van akoestiek", vertelt Lies Gevaert, Project Architect. "Er moest bijvoorbeeld nagedacht worden over de geluidisolatie tussen de verschillende ruimtes en de geluidisolatie van buitenaf, cruciaal voor een gebouw met slaapfunctie zoals een hotel. Verder moesten we een optimale werking van alle technieken voorzien, zonder overlast voor de gasten en de buurt."

Om die verschillende eisen op elkaar af te stemmen, werd SonIQ al tijdens het ontwerpproces betrokken. Voor A1AR-zaakvoerder Kenneth Sleuyter is zo'n samenwerking met gespecialiseerde adviseurs steeds meer inherent aan het architectenberoep. “Klanten verwachten van ons een brede expertise, maar je kan niet alles weten. Ook al hebben we een basiskennis over heel wat domeinen, we vullen die graag aan met de expertise van specialisten. Akoestiek is echt een vak apart.”

Meer massa is niet altijd de oplossing

Die expertise vertaalt zich niet simpelweg in het toevoegen van zoveel mogelijk akoestisch materiaal. Een voor de hand liggende manier om de geluidisolatie tussen twee ruimtes te verbeteren, is bijvoorbeeld extra massa toevoegen. Maar dikkere en zwaardere wanden nemen ook meer plaats in en kunnen gevolgen hebben voor de draagstructuur en fundering.

Bij Hotel Astoria werd daarom gezocht naar oplossingen die de vereiste akoestische prestaties combineren met efficiënt materiaal- en ruimtegebruik. Een mogelijkheid is het toepassen van lichte tussenwanden en het akoestisch ontkoppelen van verschillende bouwelementen.

Volgens Bart Van de Velde, bestuurder van SonIQ, kan zo'n aanpak verschillende voordelen combineren. Lichtere wanden vragen immers minder materiaal en wegen minder op de fundering, terwijl ze ook minder vloeroppervlakte innemen. Bovendien kunnen lichte structuren later eenvoudiger worden aangepast of verwijderd, wat de toekomstige aanpasbaarheid van het gebouw vergroot.

De akoestische oplossing kan met andere woorden niet los worden gezien van stabiliteit, architectuur en kostprijs. “Het gebouw moet akoestisch in orde zijn, maar even belangrijk is dat onze aanbevelingen compatibel zijn met de andere expertises en dat alles betaalbaar blijft”, aldus Bart.

Ventileren zonder geluidshinder

Een tweede belangrijk aandachtspunt zijn de technische installaties. In een hotel moeten ventilatie, verwarming en koeling een hoog comfortniveau garanderen, maar tegelijk mogen de installaties zelf geen storende geluidsbron worden. A1AR, SonIQ en het studiebureau technieken bekeken daarom samen de keuze en dimensionering van de installaties. SonIQ adviseerde bijvoorbeeld om geluiddempers te voorzien en bepaalde maximale luchtsnelheden in functie van het gewenste akoestische comfort.

Ook de positie van de technische groepen werd akoestisch onderzocht. Dat was niet alleen van belang voor de hotelgasten, maar ook voor de omgeving. In het kader van de omgevingsaanvraag werd nagegaan waar de installaties het best konden worden ingeplant om hun geluidimpact op de buurt te beperken.

Elke hotelruimte vraagt maatwerk

Elke ruimte in een hotel wordt anders gebruikt en stelt dus andere eisen op het vlak van akoestiek. Aan de ontvangstbalie en in de eetruimte, bijvoorbeeld, is een goede spraakverstaanbaarheid belangrijk. In de hotelkamers ligt dan weer de nadruk op rust en het beperken van geluidsoverdracht, terwijl in de fitnessruimte de technische installaties en ventilatie extra aandacht vragen.

“Als architect moet je slimme keuzes maken en streven naar een ontwerp dat in balans is, zowel op het vlak van ruimte als van kwaliteit en comfort”, zegt Lies Gevaert. “Alles moet kloppen. Elk element moet bijdragen tot een kwalitatief eindresultaat.”

Bij hotels krijgt dat comfort bovendien een commerciële dimensie. Aspecten als geluid en temperatuur wegen mee in de ervaring, en uiteindelijk ook in de beoordeling, van gasten. De akoestische prestaties zijn daardoor niet alleen een technische ontwerpvoorwaarde, maar maken deel uit van de kwaliteit van het hotelproduct.

Akoestiek achteraf corrigeren kost geld

A1AR pleit er daarom voor om de akoestische studie zo vroeg mogelijk in het ontwerp te integreren. Wanneer problemen pas tijdens de uitvoering of na ingebruikname aan het licht komen, zijn oplossingen vaak ingrijpender.

Bij Hotel Astoria werd niet alleen het akoestisch studiebureau vroeg betrokken. Ook de aannemer zat van bij de start mee aan tafel. Ontwerpkeuzes konden daardoor meteen worden afgetoetst op hun technische en praktische uitvoerbaarheid.

Volgens Bart Van de Velde leidde de akoestische optimalisatie er bovendien toe dat verschillende elementen uit het oorspronkelijke ontwerp konden worden weggelaten, waardoor de bouwkost kon worden verlaagd. “Dat investeren in een goede akoestiek een bouwproject duurder maakt, is een mythe die helaas vaak leeft”, zegt hij. “Voor dit project was het net omgekeerd.”

De architect als regisseur van expertise

De aanpak bij Hotel Astoria illustreert een bredere verschuiving in het ontwerpproces. Akoestiek werd volgens Kenneth Sleuyter vroeger veel minder systematisch meegenomen. Vandaag zijn zowel de verwachtingen van opdrachtgevers als de eisen waaraan gebouwen moeten voldoen veranderd.

Daarmee groeit ook het belang van samenwerking tussen specialisten. Voor de architect ligt de uitdaging niet in het zelf beheersen van iedere technische discipline, maar in het samenbrengen van de verschillende adviezen tot één ontwerp.

Dat betekent ook dat specialisten verder moeten kijken dan hun eigen vakgebied. Een akoestisch optimale oplossing die de stabiliteit bemoeilijkt, te veel oppervlakte inneemt of moeilijk uitvoerbaar is, is voor het totale project niet noodzakelijk de beste oplossing. De wisselwerking tussen de verschillende disciplines wordt daarmee zelf een ontwerpopgave.

Oplevering in 2027

De uitvoering van Hotel Astoria is intussen volop aan de gang. Een eerste tussentijdse akoestische controle bevestigt volgens SonIQ dat de voorspelde prestaties en voorgeschreven maatregelen correct naar de werf werden vertaald. A1AR verwacht dat het hotel eind 2026 wind- en waterdicht zal zijn. De oplevering van Hotel Astoria is voorzien net voor de zomer van 2027.