dmvA transformeert Gentse Wasserij der Vlaanderen tot open stedelijke werkplaats met zichtbaar verleden

De ingreep combineert renovatie, sloop en nieuwbouw tot een helder geheel. Een 19de-eeuws herenhuis aan de Toekomststraat werd opgewaardeerd tot kantoorruimte, terwijl de achterliggende modernistische volumes en het industriële wasserijgebouw een nieuwe invulling kregen. Door een woning te slopen ontstond bovendien een nieuwe toegang, waardoor de site zich opent naar de stad en beter doorwaadbaar wordt.

Een doorwaadbare structuur tussen twee straten

Centraal in het ontwerp staat een nieuwe verbinding tussen de Toekomststraat en de Kunstenaarstraat. Die loopt via een open buitenruimte en een doorsteek via het binnengebied en een interne circulatie in het wasserijgebouw, en maakt van de site een publieke doorsteek in plaats van een afgesloten binnengebied. Een stalen uitkragende structuur markeert de toegang en stabiliseert tegelijk de vrijgekomen zijgevels, die begroeid worden met klimplanten.

Die herorganisatie gaat gepaard met een duidelijke circulatiestructuur en strategisch ingeplante kernen, waardoor het geheel flexibel inzetbaar blijft. dmvA koos bewust voor een robuuste architectuurtaal met zichtbeton en ruwe metselwerken, waarin nieuwe ingrepen zich niet verbergen maar expliciet naast het bestaande staan. Het resultaat is een gelaagd geheel waarin oud en nieuw in dialoog treden.

Een open binnengebied als sociaal hart

Het binnengebied vormt het nieuwe zwaartepunt van de site. Door het verwijderen van loodsen en overkappingen ontstaat een open ruimte die wordt ingericht als groene ontmoetingsplek met bomen, beplante wanden en informele zit- en speelplekken. Terrassen en stapstenen structureren het plein zonder het te fixeren, waardoor verschillende vormen van gebruik mogelijk blijven.

Rond dit binnengebied organiseren zich de verschillende functies. Op het gelijkvloers van het wasserijgebouw bevindt zich een polyvalente ruimte voor activiteiten zoals tentoonstellingen of markten. Daarboven komen ateliers die opdeelbaar zijn in kleinere units. Een tussenverdieping biedt plaats aan een horecazaak met zicht op het binnenplein, terwijl ook een sportzaaltje en fietsenstalling in het programma zijn opgenomen.

Behoud als drager van identiteit

Een belangrijk uitgangspunt in het ontwerp is het maximaal behouden van bestaande elementen. De industriële gevel aan de Kunstenaarstraat, de modernistische binnengevels en karakteristieke onderdelen zoals de schouw, het waterreservoir en het glasraam met monogram van oprichter Maurice Dossche werden zorgvuldig geïntegreerd in het nieuwe geheel. Ze verankeren het project in zijn geschiedenis zonder het te musealiseren.

Die houding vertaalt zich ook in wat dmvA omschrijft als een architectuur met ‘littekens’: sporen van het verleden blijven zichtbaar en worden niet weggewerkt. Nieuwe toevoegingen sluiten daar niet naadloos op aan, maar laten het verschil in tijd en materiaal expliciet zien. Zo ontstaat een leesbaar gebouw waarin transformatie geen eindpunt is, maar een continu proces.

Van industriële site naar stedelijke hub

De herontwikkeling van de wasserijsite betekent ook een programmatische verschuiving. Waar vroeger industriële productie plaatsvond, ontstaat nu een hybride plek voor werken, maken en ontmoeten. De combinatie van ateliers, kantoren, horeca en collectieve ruimtes maakt het mogelijk om uiteenlopende gebruikers samen te brengen, van lokale ondernemers tot buurtverenigingen.

Met een oppervlakte van om en bij de 2.000 m² biedt de site ruimte aan zowel kleinschalige initiatieven als gedeelde infrastructuur. Die mix zal verder worden ingevuld door beheerder WasCo, die zal inzetten op een programmatie met onder meer workshops, sportactiviteiten en culturele evenementen. De architectuur ondersteunt die openheid door haar flexibiliteit en robuuste basisstructuur.

Een plek in en voor de wijk

De Wasserij der Vlaanderen positioneert zich nadrukkelijk als een plek voor de buurt. De nieuwe doorsteken, de toegankelijke plint en het open binnengebied verlagen de drempel en maken het project onderdeel van het dagelijkse stadsleven in Sint-Amandsberg. De site fungeert zo niet alleen als bestemming, maar ook als schakel in het stedelijke weefsel.

Met deze transformatie toont dmvA hoe herbestemming kan bijdragen aan een meer diverse en inclusieve stad. Door bestaande structuren te hergebruiken en tegelijk ruimte te laten voor toekomstige invullingen, ontstaat een duurzaam project dat mee kan evolueren met zijn gebruikers. De Wasserij is daarmee geen afgewerkt eindbeeld, maar een kader voor nieuwe stedelijke dynamiek.