Oud en nieuw raken elkaar zonder elkaar vast te houden: de staallessen uit Gare Maritime

Een fundamentele keuze bij Gare Maritime kwam nog vóór het ontwerp van de nieuwe volumes: zoveel mogelijk van de bestaande stationshal behouden. Architect Jan de Moffarts bracht de hal gedetailleerd in kaart, terwijl de structuur en aanwezige materialen werden onderzocht. Vervolgens werd element per element afgewogen wat behouden, hersteld, vervangen of verwijderd moest worden. Daarbij speelden naast kostprijs en materiaalimpact ook architecturale en erfgoedwaarden mee.

"Zo'n oefening slaagt wanneer er veel vertrouwen is tussen de verschillende partijen en iedereen de expertise van de ander respecteert. Architect, ingenieur, materiaalexpert, bouwtechnisch adviseur en opdrachtgever moeten elkaar daarin vinden", aldus De Preter.

Binnen die historische structuur ontwikkelde Neutelings Riedijk Architects een heldere strategie. Tien nieuwe volumes werden volgens een strak ritme in de hal geplaatst, los van de bestaande structuur en met een maximale herhaling van identieke modules. Voor die volumes viel de materiaalkeuze onder meer op hout en staal.

Los van elkaar en toch verbonden

Precies de ontmoeting tussen oud en nieuw leverde bijzondere bouwtechnische vraagstukken op. Door haar enorme omvang kent de bestaande stationshal aanzienlijke thermische bewegingen. De nieuwe volumes staan daarom structureel volledig los van de historische constructie.

Toch omsluiten beide structuren plaatselijk samen één verwarmde ruimte. "Op die plaatsen moeten we luchtdichting en isolatie realiseren zonder de beweging te hinderen. Daarvoor zijn heel specifieke details uitgewerkt", vertelt De Preter. Hoe het ontwerpteam die tegenstrijdige eisen met elkaar verzoende, diept hij tijdens zijn lezing verder uit.

Ook de stalen gevels passen binnen die ontwerpstrategie. Ze zijn opgebouwd uit gordijngevelprofielen die binnen een vaste modulemaat losmaakbaar worden gemonteerd. De repetitieve maatvoering vereenvoudigt niet alleen het ontwerp, maar vergroot ook de mogelijkheden voor toekomstig hergebruik.

"Eens de rastermaat vastligt, volgen heel wat ontwerpbeslissingen vanzelf. Bij demontage komen bovendien grote reeksen profielen met dezelfde afmetingen vrij. Dat helpt het hergebruik en een toekomstig ontwerp."

Gare Maritime van dichterbij bekeken

Op donderdag 17 september neemt Raf De Preter de deelnemers aan ‘Staal verbindt’ verder mee achter de schermen van Gare Maritime. De gratis inspiratie- en praktijknamiddag van Jansen AG en Architectura vindt plaats bij P&G Group in Heusden-Zolder. Naast de projectlezing komen onder meer levenscyclusdenken, materiaalimpact en demonteerbare stalen systemen aan bod. Het inhoudelijke programma loopt van 15 tot 17 uur, gevolgd door een barbecue en netwerkmoment. Vooraf inschrijven is noodzakelijk.