The Marnix: regeneratieve renovatie van modernistisch erfgoed (A2M & Moreno)

The Marnix is het enige Belgische ontwerp van de Amerikaanse architect Gordon Bunshaft, gerealiseerd in de jaren 1960 voor Bank Lambert. Zijn heldere, bijna palazzo-achtige compositie stond symbool voor transparantie en vooruitgang, maar raakte door latere uitbreidingen en interne ingrepen ruimtelijk gefragmenteerd. De renovatie vertrekt expliciet vanuit Bunshafsts oorspronkelijke principes, niet om ze te reconstrueren, maar om ze opnieuw leesbaar en actueel te maken.

Een gebouw opnieuw leesbaar maken

Een cruciale ingreep is het herstel van de oorspronkelijke hoofdentree aan het Marnixplein, waardoor het gebouw zijn civiele rol en stedelijke oriëntatie terugkrijgt. Binnenin werd de interne logica hertekend: circulatie, werkvloeren en publieke zones zijn opnieuw met elkaar verbonden. Twee volumes die decennialang naast elkaar functioneerden, worden nu weer als één coherent geheel ervaren.

Het architecturale hart van de renovatie is een verticale leegte die alle verdiepingen met elkaar verbindt. Dit atrium brengt daglicht en lucht diep in het gebouw en fungeert tegelijk als ruimtelijke ruggengraat en sociale katalysator. De voormalige kelderverdieping werd opengebroken tot een publieke duplex van 6.000 m², met ruimte voor kunst, ontmoeting en evenementen, rechtstreeks verbonden met de tuin.

De patio als ecosysteem

Centraal in het project staat de herwaardering van de patio, niet langer louter als circulatieruimte, maar als actief ecosysteem. De binnenhof stuurt temperatuur en luchtstromen, buffert regenwater en stimuleert biodiversiteit. Schaduw, verdamping en windpaden maken deel uit van het ontwerp, waardoor architectuur en klimaatperformantie samenvallen in één leesbare structuur.

Die ecologische logica vertaalt zich ook technisch. De gevels werden volledig vernieuwd met drievoudige beglazing en performante isolatie, terwijl fotokatalytische coatings bijdragen aan luchtzuivering langs een van de drukste verkeersassen van Brussel. Alle technieken werden gerationaliseerd en geïntegreerd in verhoogde vloeren, met een duidelijke scheiding tussen vaste en flexibele elementen.

Minder systemen, meer structuur

De renovatie mikt op een drastische reductie van energiegebruik en emissies: CO₂-uitstoot daalt met meer dan 75%, terwijl het energieverbruik met ongeveer 85% wordt teruggedrongen. Die ambities resulteerden in onder meer een BREEAM Outstanding-certificaat en een sterke focus op WELL Platinum, waarbij comfort, gezondheid en welzijn van gebruikers centraal staan.

Circulariteit is geen add-on maar een structureel uitgangspunt. Droog gemonteerde wanden, reversibele indelingen en materiaalkeuzes met lage milieu-impact maken toekomstige aanpassingen mogelijk zonder verlies van architecturale helderheid. Kunst, historisch verankerd in de identiteit van het gebouw, is opnieuw integraal opgenomen in het ruimtelijk ontwerp en verspreid over werk- en ontmoetingsplekken.

Een hedendaagse werkplek in erfgoed

The Marnix ondersteunt een hybride werkmodel met een rijk palet aan werkvormen: focuszones, samenwerkingsruimtes, informele hubs en gedeelde voorzieningen van tuin tot dak. Daglicht, akoestisch comfort en visuele relaties tussen verdiepingen versterken het gevoel van openheid en collectiviteit, zonder het gebouw te herleiden tot een anonieme kantoormachine.

Met zijn 47.000 m², 1.286 ramen en duizenden dagelijkse gebruikers toont The Marnix hoe modernistisch erfgoed kan worden getransformeerd tot een regeneratief gebouwmodel. De renovatie van A2M en Moreno Architecture bewijst dat behoud en vernieuwing geen tegengestelden zijn, maar elkaar kunnen versterken wanneer architectuur, techniek en cultuur opnieuw in één logisch verhaal worden samengebracht.