Schrijf je nu in voor het allereerste Herbestemmingscongres op 8 juni in Antwerpen
-
© Matexi
De herontwikkeling van de Leopoldskazerne in Gent door Matexi en Ciril toont hoe een bestaande site kan uitgroeien tot een nieuwe stadswijk waar erfgoed en hedendaagse architectuur elkaar versterken.
De toekomst van bouwen ligt steeds minder in nieuw materiaal en steeds meer in wat al bestaat. Schaarse grondstoffen, ruimtedruk en de klimaatopgave dwingen tot een andere aanpak. Het Herbestemmingscongres 2026 vertrekt vanuit die realiteit en brengt op 8 juni in Antwerpen experten, ondernemers, onderzoekers en beleidsmakers samen rond hergebruik en herbestemming als fundament voor een circulaire economie.
Het congres wil niet alleen inspireren, maar ook richting geven. Centraal staat de vraag hoe we bestaande ruimte, materialen en structuren opnieuw waarde kunnen geven. Met een keynote van econoom Koen Schoors en bijdragen uit uiteenlopende domeinen ontstaat een breed perspectief op een economie in transitie, waarin circulair denken steeds meer de norm wordt.
Van visie naar praktijk
Na de opening door initiatiefnemers Pieter Verfaillie en Ruben Willaert zet Koen Schoors de toon met een lezing over de toekomst van de circulaire economie. Hij schetst een kantelpunt waarin economische systemen fundamenteel veranderen en zoomt in op de impact daarvan op bouwen, produceren en materiaalgebruik. Zijn betoog vormt de inhoudelijke kapstok voor de rest van de dag.
In het eerste deel van het congres verschuift de focus naar concrete toepassingen. Sprekers uit het werkveld tonen hoe circulariteit vandaag al vorm krijgt, van voertuigrecyclage (Febelauto) tot circulaire verlichtingsmodellen bij ETAP en ontwerpstrategieën van Nnof die vertrekken vanuit bestaande materialen. Die praktijkvoorbeelden maken tastbaar hoe hergebruik niet alleen ecologisch, maar ook economisch en creatief kansen biedt.
Herbestemming in beleid en samenleving
Na de netwerklunch wordt de blik verbreed naar onderzoek, beleid en maatschappelijke context. Projecten zoals het kerkenplan Emmaüs in Brugge tonen hoe herbestemming meer is dan een ruimtelijke ingreep en ook raakt aan gemeenschap en betekenis. Tegelijk biedt het Vlaamse erfgoedbeleid, toegelicht door het Agentschap Onroerend Erfgoed, een kader om zulke transformaties zorgvuldig te begeleiden.
Ook de rol van financiering en eigenaarschap komt expliciet aan bod. Vanuit onder meer VLAIO en Kapittel wordt ingezoomd op de economische randvoorwaarden van circulaire projecten en de vraag hoe investeringen, subsidies en nieuwe vormen van eigenaarschap herbestemming mogelijk maken. Daarbij wordt duidelijk dat circulair denken onlosmakelijk verbonden is met financiële en organisatorische keuzes.
Nieuwe modellen voor ontwikkeling
In het derde deel van de dag verschuift de aandacht naar ontwikkelaars en onderzoekers. De herontwikkeling van de Leopoldskazerne in Gent door Matexi en Ciril toont hoe een bestaande site kan uitgroeien tot een nieuwe stadswijk waar erfgoed en hedendaagse architectuur elkaar versterken. Herbestemming wordt hier een hefboom voor stedelijke kwaliteit en placemaking.
Daarnaast komen participatieve benaderingen aan bod, waarbij erfgoed wordt opgevat als een sociaal-ruimtelijk knooppunt. Onderzoekers zoals Endeavour tonen hoe betrokkenheid van bewoners en gebruikers kan leiden tot meer gedragen en duurzame projecten. Ook LabLand illustreert hoe het activeren van onderbenutte ruimte een alternatief biedt voor klassieke sloop- en vervangingslogica.
Het Herbestemmingscongres 2026 vindt plaats op maandag 8 juni in Theater Elckerlyc in Antwerpen, met start om 10u00 en een afsluitende netwerkreceptie tot 18u30. Alle info en het volledige programma zijn te vinden via https://www.herbestemmingsdag.be/nl/congres-2026.