De Klimpaal 0

ontwerpopdracht

Midden in een dense volkswijk ligt een verouderde basisschool. Een klein driehoekig plein markeert de inkompoort van ‘De Klimpaal’, die uitgeeft op een centrale binnenplaats. Die speelplaats met bestaande boom ligt subtiel achter een flinke tuinmuur. Daarachter, een nieuwe speelluifel en uitbreiding van een bestaande passerelle. De school plooit zich rond deze heldere leegte. De compacte site krijgt een nieuw gebouwensemble. Bestaande vleugels met heldere structuur lenen zich uitstekend tot renovatie. De poreuze oostvleugel - in slechte bouwtechnische staat – noopt tot vernieuwbouw met klaslokalen in splitlevel. Een voormalige rijwoning op de kop krijgt door technische gebreken een nieuw voorkomen dat de administratieve functies waardig herbergt en dient als nieuw gezicht.

uitdagingen en antwoorden

De dubbele ambitie ligt in de openheid en beschutting van het schoolgebouw. De school profiteert van zijn introverte opstelling met de tuinmuur als drempel tussen school en stad en fungeert hiermee als een ontfermende enclave. Informele ontmoetingen en interactie van de school met het alledaagse leven van de buurt worden zacht aangemoedigd in de riante gevelperforaties en transparante schoolpoort. Introvert én extravert als uitdagende balans. De Klimpaal toont zich als drie stedelijke figuren met de tuinmuur ertussen. Iedere ruimte geniet van andere proporties, maatvoering, riante daglichttoetreding, vrolijke kleurtonen in een sober materialenpalet en relatie met aanverwante lokalen. Iedere kamer is specifiek en biedt van overal een andersoortige blik op de binnenplaats en buitenomgeving.

In hoeverre is het een klimaatbestendig project in de brede betekenis van het woord?

In de architectuur van de stad definieert het onbebouwde steeds de ‘volte’. Bouwen is vaak omgekeerde architectuur. Het is denken over wat er niet is - over wat open blijft. De leegte, de open ruimte, is het eigenlijke binnen. Het onbebouwde laat ontharding en vergroening toe: onmisbaar en complementair in de versteende stad. Ook behoud van het bestaande draagt in sterke mate bij aan duurzaamheid op lange termijn. Bouwen is vandaag op vele vlakken gebaat bij intelligente stapeling en kwalitatieve verdichting. De troeven van de ruimtelijkheid en duurzaamheid schuilen in de compacte enveloppe van dit schooltje. De punctuele positie van trapkernen en heldere ruimtes laten toe het gebruik ervan op termijn te laten transformeren, hetgeen inspeelt op wat nog onbekend is.

motivatie

Het gevarieerd stedelijk weefsel van Molenbeek toont zich als een doorsnede van de grootstad uit de 21e eeuw. In zo’n dense, diverse buurten kunnen schoolgebouwen plaatsen zijn waar het gebouwde en het geleefde samenkomen in harmonie. De manier waarop zowel de bestaande als nieuwe vleugels in dit ensemble als hoefijzer de centrale koer behelzen, straalt symbolisch uit waar nood aan is. Geborgenheid en veiligheid reiken samen de hand naar het omliggend stadsweefsel en breien verder aan wat er al is. Restauratie, volwaardig hergebruik en punctuele nieuwbouw gaan hier hand in hand en kunnen gezien worden als te ambiëren ontwerphouding. Koester wat is en vernieuw waar nodig. Zachte transities geven ieder de kans deze plekken eigen te maken.