INTERVIEW. Ontwerpers Salwa en Selma Mikoü bouwen aan architectuur én aan zichzelf
Voor de Frans-Marokkaanse tweelingzussen Salwa en Selma Mikoü begint architectuur bij verschil. Ze groeiden samen op in Fez, maar ontwikkelden elk een eigen blik op het vak. Precies die spanning vormt sinds 2008 de motor van hun Parijse bureau Mikoü Architecture. “We zijn een tweeling, maar we kijken op heel verschillende manieren naar architectuur”, vertellen ze in een interview met Louisiana Channel. Bij de start van een project werken ze daarom zowel samen als afzonderlijk, om hun ideeën vervolgens met elkaar te confronteren.
Tekenen en schetsen spelen daarbij een belangrijke rol, maar nog belangrijker is het gesprek. Woorden zijn voor de zussen een ontwerpinstrument waarmee ideeën vorm krijgen en verschillende perspectieven tegen elkaar kunnen worden afgewogen. “We houden van tekenen en schetsen, maar bovenal houden we van praten, omdat woorden en het uitwisselen van ideeën voor ons een heel diepe weerklank hebben.” Dat zoeken naar dialoog loopt als een rode draad door hun werk: tussen Frankrijk en Marokko, technologie en ambacht, industriële productie en lokale cultuur. “Leven met contrasten is voor ons iets heel betekenisvols.”
De constructie als skelet
Ook de manier waarop een gebouw wordt gemaakt, staat centraal in hun architectuur. Salwa en Selma Mikoü beschouwen engineering niet als iets wat pas na het ontwerp komt, maar als een wezenlijk onderdeel ervan. “Die interne structuur vormt voor ons de basis van architectuur. Ze is als een skelet: iets wat je soms niet ziet, maar waarvan je weet hoe belangrijk het is.” Die fascinatie vertaalt zich in een uitgesproken aandacht voor materialen, verbindingen en assemblage, waarbij constructie niet wordt verstopt maar mee betekenis geeft aan het gebouw.
Die benadering verbinden de zussen nadrukkelijk met de ecologische transitie. Prefabricatie, droge bouwmethodes en productie buiten de werf kunnen volgens hen helpen om anders en efficiënter te bouwen, zonder architectuur tot een standaardproduct te reduceren. “We houden van het idee om architectuur te industrialiseren, omdat het voor ons een gebaar van vooruitgang is.” Assemblage biedt daarbij ruimte voor precisie én variatie. “Het is een manier om anders over architectuur na te denken, om haar intelligent te maken, maar absoluut niet gestandaardiseerd.”
Een plek lezen en herschrijven
Tegelijk vertrekt Mikoü Architecture nadrukkelijk vanuit de specifieke plek. Met hun Atlas of Resonance lezen de zussen een territorium aan de hand van onder meer herinneringen, lokale verhalen, geologie, klimaat en ambachtelijke tradities. Die aanwezige lagen worden actieve bouwstenen voor het ontwerp. Technologie en vakmanschap komen zo samen in wat zij een Manufacture of Architecture en een Poetics of Assembly noemen. “Vanaf het begin hadden we de intuïtie dat hedendaagse bouwprocessen antwoorden konden bieden op de klimaatuitdagingen en de ecologische transitie.” Bouwen wordt daarmee ook een manier om relaties tussen uiteenlopende vormen van kennis en cultuur zichtbaar te maken.
Die zoektocht loopt van gerealiseerde projecten zoals het zwem- en wellnesscentrum Aquazena bij Parijs en de Simone Veil-schoolcampus in Boulogne-Billancourt tot nieuwe projecten in onder meer Bordeaux, Casablanca en Normandië. Maar achter die uiteenlopende opdrachten schuilt voor Salwa en Selma Mikoü ook een persoonlijk proces. Architectuur verandert niet alleen plekken; ze verandert ook de architect zelf. “Als architecten bouwen we ook aan onze eigen persoonlijkheid, onze eigen cultuur en onze eigen manier om naar de wereld te kijken”, zegt Salwa. “Project na project verleggen we grenzen die misschien ook onze eigen grenzen als vrouwen zijn.”
