B-ILD en Fallow ontwerpen Zorgcampus Terbank als een reeks huiselijke volumes in het groen
Voor de nieuwe Zorgcampus Terbank in Leuven tekende B-ILD een ontwerp waarin kleinschalige architectuur en een groene omgeving centraal staan. Samen met Fallow (landschap), BAS (stabiliteit) en STir (technieken) stelt het architectenbureau een compact gebouwenensemble voor dat zich als een reeks woningen tussen de bestaande bebouwing en het groen nestelt. Het ontwerp, dat werd geselecteerd via een Open Oproep van de Vlaamse Bouwmeester, combineert vier nieuwe leefgroepen met gedeelde voorzieningen en een herbestemming van de historische villa op de site.
De ontwerpers vertrekken vanuit de bijzondere ligging van Terbank, tussen de Sint-Jansbergsesteenweg en de woonwijk Ter Elst. In plaats van het programma over het terrein te verspreiden, concentreren ze de nieuwbouw aan de westelijke zijde. Zo blijft het groene binnengebied met zijn boomgaard grotendeels gevrijwaard. Een publieke doorgang maakt het terrein bovendien toegankelijk voor buurtbewoners, die het park als een groene plek in de wijk kunnen ontdekken.
Een nieuw gezicht voor Terbank
De bestaande villa, het oudste en meest herkenbare gebouw op de site, krijgt een centrale rol in het masterplan. Samen met een bestaande leefgroep aan de straat en de vier nieuwe leefgroepen vormt ze de nieuwe kop van het terrein. De villa wordt geïntegreerd in het ontwerp en krijgt een nieuwe functie die ook op de buurt gericht is. Zo blijft het historische gebouw een herkenningspunt binnen de vernieuwde zorgcampus.
Voor de villa komt een toegangsplein dat uitgroeit tot een ontmoetingsplek voor bewoners, medewerkers, bezoekers en buurtbewoners. Door de toegang en het gemotoriseerde verkeer aan de straatzijde te organiseren, houden de ontwerpers het verkeer buiten het groene binnengebied. Het voorstel maakt daarbij een duidelijk onderscheid tussen het meer publieke zuidelijke gedeelte en de beschutte, private zones in het noorden, waar de bewoners zich kunnen terugtrekken.
Vier leefgroepen, vier herkenbare huizen
De architectuur zoekt aansluiting bij de kleinschalige bebouwing van de omliggende wijk. B-ILD vertaalt het omvangrijke programma naar een reeks geschakelde volumes die verwijzen naar de dubbelwoonsten van Ter Elst. Elke leefgroep krijgt zo het karakter van een afzonderlijk huis binnen een groter geheel. De verspringende opstelling doorbreekt de lengte van het gebouw en zorgt voor een gevarieerd silhouet dat aansluit bij de schaal van de omgeving.
Tussen de leefgroepen bevinden zich lagere, transparante volumes met gemeenschappelijke functies. Het contrast tussen de meer gesloten woonvolumes en de open tussenruimtes maakt de opbouw van het gebouw meteen leesbaar. Tegelijk zorgen deze verbindende ruimtes voor licht, zicht op de tuin en mogelijkheden tot ontmoeting. Zo ontstaat een afwisseling tussen plekken voor het dagelijkse groepsleven en ruimtes die verschillende leefgroepen samenbrengen.
Geborgen wonen met ruimte voor ontmoeting
Binnen elke leefgroep worden de kamers rond een gemeenschappelijke trap georganiseerd. Die centrale positie maakt het voor de opvoeders gemakkelijker om overzicht te houden en stimuleert het spontane contact tussen bewoners. De gedeelde leefruimtes vormen het hart van elk huis, terwijl de individuele kamers voldoende afzondering bieden. Door hun verschillende oriëntaties en vormen krijgt bovendien elke kamer een eigen karakter.
De inrichting van de leefgroepen vertrekt vanuit de specifieke behoeften van de kinderen en jongeren die er verblijven. Naast de gezamenlijke leefruimtes voorziet het ontwerp in kleinere plekken waar bewoners zich kunnen afzonderen of in beperkte groep samenkomen. De transparante tussenvolumes bieden ruimte voor collectieve activiteiten en leggen een directe relatie met het omliggende groen. Zo combineert het ontwerp overzicht en sociale interactie met de nodige rust en geborgenheid.
Een landschap om te ontdekken
Het landschapsontwerp van Fallow bouwt voort op de bestaande groene kwaliteiten van Terbank. De boomgaard en de aanwezige bomen vormen het uitgangspunt voor een parkachtig terrein met verschillende sferen. Rond de leefgroepen ontstaan kleinere buitenruimtes die aansluiten bij het dagelijkse leven in de woningen. Verderop biedt het landschap plaats aan meer collectieve activiteiten, wandelingen en vrij spel.
De buitenruimte wordt daarbij niet als één grote tuin ingericht, maar als een opeenvolging van plekken met elk een eigen karakter. Slingerende paden verbinden speelplekken, beschutte verblijfsruimtes en zones waar de natuur meer ruimte krijgt. De beplanting zorgt voor afwisseling en draagt bij aan de biodiversiteit. Het landschap wordt zo een volwaardig onderdeel van de zorgomgeving, waar bewoners kunnen spelen, ontdekken, ontspannen en elkaar ontmoeten.
Flexibel ontwerp met aandacht voor duurzaamheid
Ook de bouwkundige uitwerking ondersteunt het onderscheid tussen de leefgroepen en de verbindende ruimtes. De woonvolumes krijgen een meer gesloten en massief karakter, terwijl de tussenvolumes worden opgevat als lichte, open structuren. Die heldere opbouw maakt het mogelijk om verschillende delen van het gebouw afzonderlijk te organiseren en later aan te passen. Ook bij de indeling van de kamers houden de ontwerpers rekening met veranderende behoeften en mogelijke verschuivingen in het programma.
Duurzaamheid wordt daarbij gekoppeld aan een lange levensduur en een flexibel gebruik van het gebouw. Het ontwerp besteedt aandacht aan energiezuinige technieken, een doordachte materiaalkeuze en de mogelijkheid om ruimtes in de toekomst anders in te delen. Die aanpasbaarheid is ook belangrijk voor het verdere ontwerpproces. B-ILD wil de specifieke behoeften van de zorgwerking in nauw overleg met de opdrachtgever vertalen naar een omgeving die zowel de bewoners als hun begeleiders optimaal ondersteunt.