Van zeecontainer tot volwaardige villa: een bouwtechnische puzzel van staal en droogbouw
Ruwbouw op de werf terwijl in het atelier al aan afwerking wordt gewerkt: de containerwoning van ContainerConcepts zet als primeur in België de klassieke volgorde van het bouwproces gedeeltelijk op zijn kop. Meer dan twintig stalen modules vormen samen een volwaardige villa, die prefabricatie, een droge bouwmethode en een fundering op schroefpalen combineert om de bouwtijd op locatie te beperken.
Die snelheid op de werf vraagt om een doorgedreven voorbereiding. Omdat de woning al in het atelier wordt opgebouwd, is er achteraf weinig ruimte om maatafwijkingen te corrigeren. Samen met architectenbureau AR.2 en technische partners stemde ContainerConcepts daarom de structuur, isolatie, technieken en afwerking nauwkeurig op elkaar af. Fermacell-systemen voor wanden, plafonds en vloeren spelen daarin een belangrijke rol.
Van tiny house naar villa
ContainerConcepts groeide vanuit een familiebedrijf dat sinds 1993 actief is in de herstelling van koel- en zeecontainers. Sinds 2017 bouwt het bedrijf ook modulaire constructies voor zowel particulieren als professionals. Die containerconcepten kunnen heel uiteenlopend zijn qua invulling: van kantoorgebouwen, opslagruimtes, winkels, praktijken tot tuinhuizen, tiny houses en garages. De groeiende vraag naar een volwaardige containerwoning vormde uiteindelijk de aanleiding voor dit project.
Na heel wat multi-unit realisaties voor het professionele segment is deze ContainerVilla, bestaande uit meer dan twintig containers, het eerste van die omvang. Niet alleen voor het bedrijf, maar ook op Belgische bodem. Na oplevering zal de villa dan ook als kijkwoning worden gebruikt.
Ontwerpen met vaste bouwblokken
Voor het ontwerp werkte ContainerConcepts samen met AR.2 architecten, een stabiliteitsingenieur en gespecialiseerde energieadviseurs. Anders dan bij een traditionele woning vertrok het ontwerpteam van modules met grotendeels vastgelegde afmetingen en structurele eigenschappen.
“Het is totaal anders dan een doorsnee villa waarbij je met traditionele materialen een ontwerp uitwerkt”, zegt Paul Van Den Cloot van AR.2. “Hier zit je met modulebouw. Je vertrekt van een soort blokkensysteem waarmee je moet gaan puzzelen en uiteraard ook voldoen aan de regelgeving voor een woning.”
Standaard zeecontainers zijn ongeveer 2,5 meter breed en doorgaans zes of twaalf meter lang. Ze kunnen worden verbreed of ingekort, maar raamopeningen, uitsparingen en verbindingen moeten bij een modulaire puzzel als dit zorgvuldig worden bepaald. Zeker bij meerdere bouwlagen en doorlopende raamopeningen moeten de modules exact op elkaar aansluiten.
Daarbovenop komen de bouwfysische eisen van een hedendaagse woning. De stalen constructie moest onder meer EPB-conform worden gemaakt, met bijzondere aandacht voor isolatie, luchtdichtheid, dampremming en condensatie. “De containers zijn in metaal en hebben perfect luchtdichte wanden”, vertelt Paul. “Maar je moet er tegelijk voor zorgen dat je geen condens creëert op plaatsen waar je die niet wilt hebben.”
Afwerken terwijl de ruwbouw doorgaat
Een groot deel van de werkzaamheden gebeurt vooraf in het ContainerConcepts-atelier. “De containers worden daar opgesteld en waar mogelijk al voorzien van ramen, bekabeling, sanitaire leidingen en delen van de wand-, vloer- en plafondopbouw. Het is perfect mogelijk om een gelijkvloers al op de bouwplaats te leveren, terwijl we nog bezig zijn aan de afwerking van de eerste verdieping in ons atelier”, vertelt Vincent Meers van ContainerConcepts. “In een klassieke bouw lopen die fases nooit samen, maar hier dus wel.”
Die overlap verkort de effectieve bouwtijd op locatie en maakt de productie minder weersafhankelijk. Zodra de containers geplaatst zijn, worden ze aan elkaar gelast en snel wind- en waterdicht gemaakt.
Gipsvezelplaten voor een bewegende staalconstructie
Voor de wandafwerking koos ContainerConcepts voor fermacell® gipsvezelplaten van 12,5 mm, gemonteerd met de lijmvoegtechniek. Die keuze kwam voort uit eerdere ervaringen met conventionele gipskartonplaten. Hoewel containers robuust zijn, krijgen de modules tijdens transport en montage bewegingen te verwerken die zich ook in de afwerking kunnen laten voelen. “Een container lijkt een heel stevige box, maar tijdens het transport zit daar wel beweging in”, zegt Vincent. “Met gipskarton hadden we daardoor soms last van barsten. Fermacell is harder en minder barstgevoelig.”
Ook de akoestische eigenschappen en bevestigingsmogelijkheden speelden volgens ContainerConcepts mee. Voor bepaalde toepassingen kunnen objecten rechtstreeks aan de platen worden bevestigd, waardoor niet overal een bijkomende OSB-laag nodig is.
350 m2 droge vloer met geïntegreerde vloerverwarming
In de ContainerVilla wordt Fermacell ook in de vloer toegepast. Over zo’n 350 m² worden voorgefreesde fermacell® Therm 25™ vloerverwarmingselementen toegepast. Daarop ligt een toplaag van fermacell® Powerpanel TE vloerelementen, die uiteindelijk wordt afgewerkt met een gietvloer. Een traditionele cementchape ontbreekt. Dat past binnen de droge bouwwijze, maar verhoogt tegelijk de vereiste maatvastheid.
“Je hebt geen chape waarmee je achteraf oneffenheden kunt egaliseren”, zegt Vincent. “Alles moet perfect op elkaar zijn afgestemd. Je moet echt zorgen dat alles klopt en als een puzzel in elkaar schuift.” Isolatie, drukvastheid, akoestiek, leidingen, raamopeningen en vloerafwerking moesten daarom vooraf als één systeem worden uitgewerkt. Fermacell ondersteunde het uitvoeringsteam daarbij met praktische details, onder meer rond de aansluiting tussen vloer en wanden.
Schroefpalen in plaats van beton
Ook de fundering volgt de modulaire logica. In plaats van een klassieke betonnen plaat of kelder rust de villa op schroefpalen van zes tot negen meter diep, afhankelijk van hun positie en de bodemgesteldheid. Een ingenieur bepaalde de plaatsing in functie van de draagpunten van de containers.
“De ingreep in de bodem blijft daardoor beperkt. De volledige constructie kan in principe opnieuw worden verwijderd en grotendeels worden hergebruikt, wat past in het kader van circulair bouwen”, zegt Paul. “Bovendien biedt deze bouwwijze ook mogelijkheden op gronden met een beperkte draagkracht of watergevoelige terreinen. Dus daar zit zeker toekomst in.”
Proefproject voor volgende woningen
De villa is voor ContainerConcepts niet alleen een woning en toekomstige kijkwoning, maar ook een proefproject. Het bedrijf bouwt er ervaring mee op rond de combinatie van modulaire staalbouw, bouwfysica, technieken en droge afwerking.
Maar het modulaire concept laat zich ook aanpassen aan andere bouwgronden, woonwensen en programma’s: het aantal en de positie van de containers, raamopeningen, uitbouwen, materialen en afwerking kunnen gemakkelijk per project op maat worden gemodelleerd. Op de website van ContainerConcepts kunnen geïnteresseerden die mogelijkheden zelf gratis verkennen via een online configurator.
Het project maakt vooral duidelijk dat een kortere uitvoering op de werf niet gelijkstaat aan eenvoudiger bouwen. Integendeel: hoe meer werk naar de gecontroleerde omgeving van de werkplaats verschuift en hoe droger de constructie wordt opgebouwd, hoe belangrijker ontwerp en voorbereiding worden. Elementen zoals de staalconstructie, gipsvezelwanden, vloerverwarming en vloerafwerking moeten als één bouwtechnische puzzel in elkaar passen.