Technische innovatie ontmoet erfgoed: Montevideo combineert restauratie met een gedurfde nieuwbouw

Om de architecturale visie van M2 Architecten te realiseren, werd onder meer gebruikgemaakt van aluminium gevel-, raam- en deursystemen van Schüco. Die systemen maken de grote glasoppervlakken en strakke detaillering mogelijk die kenmerkend zijn voor het ontwerp. Tegelijk voldoen ze aan de prestatie-eisen die een maritieme omgeving met zich meebrengt.

Erfgoed als uitgangspunt

De Montevideo-pakhuizen werden in 1896 gebouwd als overslagmagazijnen voor goederenverkeer tussen Antwerpen en Zuid-Amerika. Doorheen de twintigste eeuw kregen ze uiteenlopende functies, maar hun historische betekenis voor de Antwerpse haven bleef behouden.

Voor M2 Architecten lag de uitdaging niet zozeer in het ontwerpen van een nieuw gebouw, maar in het vinden van een evenwicht tussen erfgoedbehoud en hedendaags gebruik. De beschermde magazijnen, goed voor ongeveer 7.500 m², werden zorgvuldig gerestaureerd. Historische bakstenen gevels, staalstructuren en sheds werden behouden of gereconstrueerd, zodat het karakter van het complex intact bleef. Tegelijk kreeg de site een nieuwe bestemming als gemengd stadsproject waar wonen, werken en publieke functies samenkomen.

Een zwevend volume als blikvanger

Wie vandaag langs het Kattendijkdok wandelt, kan er moeilijk naast kijken. Boven de horecaterrassen aan de dokzijde lijkt een massief bouwvolume elf meter ver over het plein te zweven. Die overkraging vormt het architecturale visitekaartje van Montevideo, een herbestemmingsproject waarin historische havenarchitectuur en hedendaags wonen elkaar ontmoeten.

Het nieuwe kopgebouw huisvest veertien luxeappartementen en penthouses met zicht op de Schelde, het dok en de Antwerpse skyline. De gevel in cortenstaal, uitgevoerd in wildverband, verwijst naar het industriële verleden van de site, terwijl grote glaspartijen maximaal inzetten op licht, uitzicht en de relatie met het water. Zo ontstaat een hedendaags volume dat zich duidelijk onderscheidt van de historische pakhuizen, zonder de identiteit van de plek uit het oog te verliezen.

Volgens Philip Mortelmans van M2 Architecten was de overkraging bovendien veel meer dan een architecturaal statement. “Ze speelde een belangrijke rol in de economische haalbaarheid van het project. De bijkomende vloeroppervlakte maakte het mogelijk om de aanzienlijke restauratiekosten van het beschermde gebouwencomplex mee te dragen.”

Ingenieuze oplossingen voor een complexe constructie

Achter de ogenschijnlijk moeiteloze uitkraging schuilt een bijzonder complexe technische uitwerking. Een volume dat elf meter boven het plein uitkraagt, is immers allesbehalve alledaags.

“De constructie vertrekt vanuit een gigantisch vakwerk van drie verdiepingen hoog dat als ruggengraat van het gebouw fungeert. In essentie werkt het systeem volgens het principe van een trekker en een duwer: het vakwerk neemt de krachten van de uitkraging op en brengt die in evenwicht met het achterliggende bouwvolume. Daardoor lijkt het kopgebouw boven het plein te zweven, terwijl de stabiliteit van de constructie gewaarborgd blijft”, legt Philip uit.

Ook tijdens de uitvoering vroeg de constructie om ongewone oplossingen. Omdat de gevelmontage en binnenafwerking gelijktijdig moesten verlopen, werd gebruikgemaakt van tijdelijke waterballonnen als tegengewicht om doorbuiging tijdens de bouwfase te compenseren. “Daarnaast werden de drie zwembaden op het dak al van bij het ontwerp mee opgenomen in de stabiliteitsberekeningen. Tijdens de ruwbouwfase droegen ze actief bij aan het evenwicht van de constructie en hielpen ze de krachten van de uitkraging op te vangen”, vult Philip aan.

Transparantie, uitzicht en prestaties

De grote glaspartijen vormen een essentieel onderdeel van het ontwerp. Ze versterken de visuele relatie tussen het gebouw, het dok en de Schelde en zorgen ervoor dat de appartementen maximaal profiteren van hun unieke ligging.

Tegelijk stelde de locatie hoge eisen op het vlak van windbelasting, waterdichtheid en thermische prestaties. Voor het buitenschrijnwerk werd daarom gekozen voor aluminium systemen van Schüco, verwerkt door Vorsselmans NV. Het gevelsysteem Schüco FWS 50 en het raamsysteem AWS 75 WF.SI+ maakten het mogelijk om grote glasoppervlakken te realiseren met slanke profielaanzichten en hoge technische prestaties. Boven op de projectspecifieke oplossing werd ook nog het deursysteem ADS 70.HI toegepast.

De aluminium profielen kregen een afwerking in RAL 9007 Grey Aluminium, een tint die aansluit bij zowel het warme cortenstaal als de historische baksteenarchitectuur van de pakhuizen.

Erfgoedbehoud en duurzaamheid hand in hand

Het Montevideo-project toont hoe erfgoedbehoud en hedendaagse duurzaamheidsambities elkaar kunnen versterken. Naast de restauratie van de beschermde gebouwen werd geïnvesteerd in toekomstgerichte technieken zoals zonnepanelen en een BEO-veld om de site duurzaam te koelen en te verwarmen.

Daardoor is Montevideo veel meer geworden dan een restauratieproject alleen. Het vormt vandaag een levendige ontmoetingsplek die de historische stad verbindt met de vernieuwde havenbuurt en het maritieme verleden van Antwerpen opnieuw zichtbaar maakt voor een nieuwe generatie gebruikers.