Tom Thys architecten ontwerpt Basisschool Eureka in Antwerpen als een dorp met straten en pleinen
Tom Thys architecten tekende samen met Bureau Bouwtechniek en Studio Thomas Willemse het winnende ontwerp voor de nieuwbouw van stedelijke basisschool Eureka in de Wilgenstraat in Antwerpen-Noord. De nieuwe school biedt plaats aan 500 kleuters en lagereschoolleerlingen en maakt deel uit van een ruimere herontwikkeling van de site. Op basis van ontwerpend onderzoek van atelier stadsbouwmeester werkten BUUR en Bovenbouw eerder een masterplan uit waarin grote bouwvolumes een collectief groen park structureren. Het ontwerp van Tom Thys architecten sluit aan bij die stedenbouwkundige visie en vertaalt de pedagogische ambities van de school naar een compacte, kindgerichte leeromgeving.
De bestaande schoolgebouwen zijn verouderd en voldoen niet langer aan de huidige pedagogische en energetische eisen. Ze maken daarom plaats voor een volledig nieuw schoolgebouw met klaslokalen, een sportzaal, een bewegingsruimte, polyvalente ruimtes, een ondergrondse parkeergarage en verschillende buitenruimtes. Het project wordt gerealiseerd binnen het DBFM-programma Scholen van Vlaanderen, in opdracht van AG Stedelijk Onderwijs Antwerpen. Atelier stadsbouwmeester, de Vlaamse Bouwmeester en Stedelijk Onderwijs Antwerpen waren betrokken bij de architectenselectie. Tom Thys architecten behaalde in 2025 de eerste plaats in de ontwerpwedstrijd, waaraan ook Korteknie Stuhlmacher architecten deelnam.
U-vorm rond een groen binnengebied
Het winnende ontwerp vertrekt van een uitgesproken U-vormig bouwvolume dat zich inpast in het masterplan voor de site. De school krijgt een heldere, compacte hoofdstructuur die aansluit bij de grotere gebouwenensembles rond het toekomstige stadspark. Naar het zuiden toe neemt de bouwhoogte geleidelijk af, waardoor een overgang ontstaat naar de kleinschaligere bebouwing van de omliggende woonwijk. Tegelijk opent het gebouw zich naar een groen binnengebied, waar het ontwerp rekening houdt met de bestaande bomen en de speelruimtes maximaal kunnen profiteren van daglicht en buitenlucht.
Ook de relatie met de publieke ruimte speelt een belangrijke rol. De hoofdinkom krijgt een prominente positie aan het plein en vormt een herkenbaar adres voor de school. Een doorgang onder het gebouw verbindt publieke en schoolruimtes met elkaar en draagt bij aan de doorwaadbaarheid van de site. De sportzaal krijgt een afzonderlijke toegang, zodat ze ook buiten de schooluren onafhankelijk kan functioneren. Op die manier biedt de nieuwbouw niet alleen onderdak aan het onderwijs, maar ontstaat ook ruimte voor activiteiten die de school met de buurt kunnen verbinden.
Een school als een klein dorp
Achter de compacte buitenvorm schuilt een gevarieerde binnenwereld. Tom Thys architecten organiseert het centrale gedeelte van de school als een klein dorp, met straten en pleinen die de verschillende leeromgevingen met elkaar verbinden. Het hart van het gebouw bestaat uit een dubbelhoge ruimte waarin vides, atria en doorzichten elkaar afwisselen. Speelplekken en werkhoeken liggen verspreid langs deze interne circulatieruimte, waardoor de verplaatsingen door de school ook mogelijkheden bieden voor ontmoeting, beweging en informeel leren.
Rond dit centrale gedeelte liggen vier leerclusters, die elk een eigen voordeur, een herkenbare identiteit en een rechtstreekse verbinding met een buitenruimte krijgen. Binnen de clusters kunnen de lokalen flexibel worden ingericht volgens de behoeften van leerlingen en leerkrachten. Open en gesloten werkplekken worden afgewisseld met stille ruimtes, kringruimtes en kleinere hoekjes voor individueel of groepswerk. Zo ontstaat een leeromgeving waarin verschillende werkvormen naast elkaar kunnen bestaan en leerlingen zowel zelfstandig als in groep aan de slag kunnen.
Spelen en leren op verschillende niveaus
De buitenruimtes vormen een belangrijk onderdeel van het architecturale concept. In plaats van één grote speelplaats voorziet het ontwerp een opeenvolging van speel- en leerplekken op verschillende niveaus. De kleuters krijgen een beschutte speelplaats op het gelijkvloers, terwijl hogerop dakspeelplaatsen worden ingericht. Helemaal bovenaan bevindt zich een sportdak. Door ook de daken als speel- en sportruimte te gebruiken, creëert het ontwerp bijkomende buitenruimte binnen de compacte stedelijke site.
De vormgeving van deze buitenruimtes contrasteert met de heldere geometrie van het hoofdvolume. Organische lijnen en een afwisseling van speelzones moeten kinderen uitnodigen om te bewegen, te ontdekken en hun verbeelding te gebruiken. Samen met de centrale binnenruimte en de vier leerclusters vormen ze een samenhangend geheel waarin onderwijs, spel en ontmoeting met elkaar verweven zijn. Met dit ontwerp geeft Tom Thys architecten Basisschool Eureka een duidelijke plaats binnen de toekomstige groene omgeving, terwijl de school ook een eigen, herkenbare wereld voor haar leerlingen krijgt.