Valleipark Alken verbindt dorpskern en Herkvallei met klimaatbestendig landschapsontwerp

Het project kadert binnen Alken Vallei 2030, een ruimer programma voor de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente. De herinrichting combineert ecologisch herstel met een vernieuwde publieke ruimte, waarin waterberging, biodiversiteit en recreatie samenkomen. Zo moet De Alk uitgroeien tot een klimaatbestendig valleipark dat de dorpskern nauwer verbindt met het omliggende landschap.

Van versnipperd recreatiegebied naar valleipark

Valleipark De Alk groeide doorheen de jaren uit tot een recreatiegebied met uiteenlopende voorzieningen, waaronder een speeltuin, minigolf, verkeerspark en infrastructuur voor tennis, volleybal en atletiek. Die functies ontwikkelden zich grotendeels los van elkaar, waardoor de samenhang verloren ging en de natuurlijke kwaliteiten van de vallei naar de achtergrond verdwenen.

Met de herinrichting wil de gemeente die versnippering aanpakken. Sweco brengt de bestaande recreatieve functies onder in een overkoepelende landschappelijke structuur, met de Herkvallei als uitgangspunt. Het ontwerp kwam tot stand via een gefaseerd traject, van masterplan en ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) tot een concreet uitvoeringsdossier. Daarbij werden landschapsinrichting, ecologie en waterbeheer op elkaar afgestemd.

Water bepaalt de inrichting

De natuurlijke waterhuishouding vormt de ruggengraat van het ontwerp. Het valleipark wordt ingericht als een sponslandschap dat regenwater opvangt, laat infiltreren en vertraagd afvoert. Natte graslanden, wadi's, oeverzones en natuurlijke laagtes vergroten de buffercapaciteit van het gebied en moeten de druk op de Herk bij hevige neerslag helpen verminderen.

De ingrepen spelen ook in op langere periodes van droogte en hitte. Door water langer vast te houden en meer ruimte te geven aan vegetatie, draagt het park bij aan een aangenamer microklimaat. Tegelijk wordt de waterstructuur een zichtbaar onderdeel van het landschap. Waterbeheer krijgt zo niet alleen een functionele, maar ook een ruimtelijke en recreatieve betekenis.

Ecologische corridor langs de Herk

Ook de biodiversiteit krijgt een centrale plaats. Langs de Herk wordt een ecologische corridor ontwikkeld die het valleipark verbindt met omliggende natuurgebieden, waaronder de Bengelbeemd, de Grote Beemd en de Mombeekvallei.

Soortenrijke graslanden, natte ruigtes, poelen, oevervegetatie en boomgroepen moeten de ecologische samenhang versterken. Bijzondere aandacht gaat naar de kamsalamander, die als gidssoort voor de inrichting fungeert. Door leefgebieden beter met elkaar te verbinden, wil het project de verspreidingsmogelijkheden van deze beschermde amfibie verbeteren. Ook andere amfibieën, insecten, vogels en vleermuizen kunnen profiteren van de nieuwe groenstructuren.

Recreatie ingebed in het landschap

De ecologische versterking gaat hand in hand met het recreatieve karakter van De Alk. Sport- en spelvoorzieningen blijven deel uitmaken van het park, maar krijgen een duidelijkere plaats binnen de landschappelijke structuur. Het ontwerp werkt daarvoor met zogenaamde programmakamers: herkenbare zones voor sport, spel, ontspanning en natuurbeleving.

Een netwerk van wandel- en fietsverbindingen brengt de verschillende zones samen en versterkt de relatie met de dorpskern. Daarbij wisselen intensief gebruikte plekken af met rustigere natuurzones. Zo ontstaat ruimte voor uiteenlopende activiteiten zonder de ecologische functie van de vallei uit het oog te verliezen.

Eenduidige inrichting van de publieke ruimte

Om de verschillende parkdelen tot één geheel te smeden, kiest Sweco voor een samenhangende inrichting. Materiaalgebruik, beplanting, verlichting, parkmeubilair en signalisatie worden op elkaar afgestemd. De vormgeving moet de leesbaarheid van het park vergroten en de overgang tussen de dorpskern en het valleilandschap versterken. Het ontwerp houdt ook rekening met toekomstige veranderingen. Dankzij de flexibele indeling kunnen functies op termijn evolueren zonder dat de ruimtelijke samenhang verloren gaat.