STEEN & BEEN. Ontleren (Filip Canfyn)
Onze huiscolumnist Filip Canfyn heeft al meermaals bedenkingen gemaakt rond de mogelijke negatieve impact van AI op de architectenjob en vooral op de toekomst van beginnende architecten maar verruimt nu zijn wantrouwen op basis van een essay van Thomas Decreus.
Thomas Decreus (docent filosofie Tilburg University) gaat voor een veelzeggende titel van zijn essay in SamPol (april 2026): “AI maakt ons niet slimmer, maar overbodiger”. Volgens hem staat AI voor de automatisering van cognitieve arbeid, voor het goedkoper uitbesteden van handelingen, die vroeger een cognitieve inspanning vergden, aan een machine. Hij merkt bovendien op dat het discours rond AI vooral gevoerd wordt vanuit de insteek van de consumptie, vanuit de vraag of de consument al dan niet gebruik zal maken van AI als tool. Hij stelt dat AI meer moet begrepen worden vanuit de insteek van de productie. Dan wordt dit duidelijk: “Terwijl AI wordt verkocht als gemak en efficiëntie, voltrekt zich een stiller proces: het ontleren van onze eigen vaardigheden.”
De automatisering van de cognitieve arbeid wijzigt alleszins de machtsverhoudingen binnen de productie. Na de digitalisering, die vooral over geautomatiseerde informatieverwerking ging, wordt met AI een radicale stap gezet: AI kan de cognitieve productie zelf overnemen. En dan wordt een sluimerende revolutie helemaal duidelijk: de veralgemeende crisis van het auteurschap, waarbij producten, resultaten, creaties, ontwerpen, … geen identificeerbare auteur meer moeten hebben. Het vervolg spreekt daarna voor zich: het ontleren. Waarom nog studeren, onderzoeken, oefenen om kennis en kunde verwerven? Waarom nog leren? “De kennis en vaardigheden waaraan de cognitieve werker haar waarde ontleende op de arbeidsmarkt worden archaïsch en inefficiënt verklaard, dus waarom de moeite nog doen om die aan te leren? Dit ontleren wordt ons verkocht als ‘innovatie’, als ‘mee zijn met de tijd’. In werkelijkheid gaat het om diefstal van doorheen arbeid en sociale interactie opgebouwde kennis.”
I rest my case. Again.
