Architectuuratelier Ambiorix transformeert Kaaitheater tot veelzijdig cultuurhuis met twee theaterzalen

Met de verbouwing krijgt het Kaaitheater voor het eerst zijn volledige werking onder één dak. Architectuuratelier Ambiorix combineert daarvoor de renovatie van het historische theater met een uitbreiding die nieuwe functies toevoegt. Het oorspronkelijke gebouw werd tussen 1929 en 1932 opgetrokken naar een ontwerp van architect Marcel Driesmans. In 1932 opende het als Lunatheater, waarna het verschillende bestemmingen kende, waaronder een tapijtwinkel en een hondenrenbaan. Na een grondige renovatie nam het Kaaitheater er in 1993 zijn intrek. De karakteristieke maanvormige 'Luna' op het dak blijft ook na de huidige transformatie behouden.

Twee flexibele theaterzalen

Een belangrijk onderdeel van de renovatie is de modernisering van de grote theaterzaal, die voortaan Super Moon heet. De verouderde technische infrastructuur, waaronder een van de laatste manuele trekkenwanden in Belgische theaters, wordt volledig vernieuwd. Een nieuwe telescopische tribune met geïntegreerd balkon optimaliseert de zichtlijnen en biedt plaats aan maximaal 700 toeschouwers. Door de uitschuifbare opstelling kan de zaal verschillende configuraties aannemen. De vernieuwde infrastructuur moet het Kaaitheater opnieuw in staat stellen om grote nationale en internationale producties te ontvangen.

Daarnaast komt er met New Moon een tweede theaterzaal met een capaciteit van 200 plaatsen. Die richt zich vooral op nieuwe creaties en een nieuwe generatie makers, van wie sommigen later de overstap naar de grote zaal kunnen maken. Beide zalen kunnen onafhankelijk en gelijktijdig functioneren en beschikken over uitschuifbare tribunes. Daardoor zijn uiteenlopende publieksopstellingen mogelijk, van klassieke voorstellingen tot concerten en nachtelijke evenementen. De flexibiliteit maakt de ruimtes bovendien geschikt voor conferenties, presentaties en andere activiteiten buiten de reguliere theaterprogrammatie.

Een open gelijkvloers en vernieuwd café

Ook de publieksruimtes worden grondig aangepakt. Het Lunacafé krijgt een nieuw interieur, een lichtstraat die meer daglicht binnenbrengt en een groter terras. Het café wordt door het Kaaitheater zelf uitgebaat en moet ook buiten de voorstellingsuren bezoekers aantrekken. Een doorlopende vlakke vloer verbindt het café, de foyer en de theaterzalen op het gelijkvloers, wat de toegankelijkheid verbetert. In de grote zaal komt bovendien een audiosysteem dat geluid rechtstreeks naar de smartphones van bezoekers kan streamen, zodat ze via hun eigen oortjes of koptelefoon kunnen luisteren.

De vernieuwde foyer krijgt ook een artistieke invulling. Kunstenares Elen Braga ontwikkelt er een werk dat geïnspireerd is op verhalen van Brusselaars en op de traditionele trekkenwand van het theater. Het kunstwerk wordt tijdens de heropening onthuld. Voor het losse meubilair organiseerde het Kaaitheater een afzonderlijke open oproep, waarop 48 kandidaten reageerden. Vijf kandidaten werden geselecteerd voor een volgende ronde. De inrichting moet de verschillende publieke ruimtes een herkenbaar karakter geven en tegelijk ruimte laten voor uiteenlopende vormen van gebruik.

Nieuwbouw met ruimte voor kunstenaars en buurt

De uitbreiding werd mogelijk dankzij een grondruil met Kanal. Daarbij werd de voormalige stookplaats van Citroën aan de Akenkaai geruild voor een perceel centraler in het bouwblok van het Kaaitheater, waar vroeger loges en technische ruimtes lagen. Op dat perceel verrijst de nieuwbouw, die verschillende functies ter ondersteuning van de theaterwerking bundelt. Boven de nieuwe laad- en losfaciliteiten komt een lichte, polyvalente community space. Die semipublieke ruimte kan door scholen, buurtgroepen, kunstenaars en organisaties worden gebruikt voor workshops, vergaderingen, lezingen en andere activiteiten.

Verder voorziet de nieuwbouw in twee repetitiestudio's, waarvan één bestemd is voor langere werkperiodes van één tot twee maanden, vooral voor makers uit Brussel en Vlaanderen. De coworkingplek Satellite biedt kunstenaars een gedeelde werkomgeving, aangevuld met een bibliotheek en een kantine. Op de bovenste verdieping bevindt zich het Observatorium, een vergaderruimte die de volledige verdieping inneemt. Ook een stadsbalkon met uitzicht op het kanaal maakt deel uit van het programma. Deze Outer Space zal tijdens bepaalde festivals toegankelijk zijn voor het publiek. Zo krijgt het gebouw naast zijn theaterfunctie ook een belangrijke rol als werk- en ontmoetingsplek.

Een nieuwe relatie met de stad

De transformatie beperkt zich niet tot de theaterzalen en de nieuwbouw. Ook de kantoorruimtes boven de hoofdingang aan de Sainctelettesquare worden gerenoveerd. Daar zullen onder meer oKo, Cultuurloket, Lasso, Tristero, City to Ocean en het Fins Cultureel Instituut hun intrek nemen. Door deze organisaties samen te brengen met kunstenaars, theatermedewerkers en bezoekers ontstaat een gebouw dat van 's ochtends tot 's avonds wordt gebruikt. De combinatie van publieke ruimtes, werkplekken en culturele infrastructuur moet bovendien nieuwe vormen van samenwerking en ontmoeting mogelijk maken.

De heropening van het Kaaitheater valt samen met belangrijke veranderingen in de onmiddellijke omgeving. Ook Kanal krijgt een nieuwe invulling, terwijl de Sainctelettesquare opnieuw wordt aangelegd. De twee culturele gebouwen zullen met hun complementaire programma's bijdragen aan de herwaardering van deze plek aan het kanaal. Na vijf jaar waarin het Kaaitheater voorstellingen organiseerde op tientallen locaties in en rond Brussel, keert de organisatie in september 2027 terug naar haar vertrouwde adres. Het vernieuwde gebouw wordt tijdens een feestelijk openingsweekend van 16 tot 19 september in gebruik genomen.