Flexibel inspelen op ruimtelijke uitdagingen: de meerwaarde van raamcontracten voor lokale besturen

Hun inzicht: een raamcontract is meer dan een praktische formule om opdrachten te organiseren. Het geeft lokale besturen en experten de ruimte complexe opgaven stap voor stap aan te pakken, expertise gericht in te zetten en losse projecten te verbinden met een bredere visie voor de stad of gemeente. 

Eerst de juiste vragen stellen

Lokale besturen staan zelden voor één duidelijk afgebakende vraag. Een dossier rond wonen raakt al snel aan verdichting, betaalbaarheid en mobiliteit. En een kwestie over bedrijvigheid heeft gevolgen voor ruimtegebruik, patrimonium en omgevingskwaliteit. “Onze klanten kloppen bij ons niet vaak aan met een volledig uitgeschreven projectdefinitie, maar met een probleem”, zegt Arnout. “Dan luisteren wij eerst naar hun noden en ambities en proberen we scherp te stellen wat ze precies nodig hebben.”

Een raamcontract biedt daarbij flexibiliteit. Lokale besturen kunnen gedurende een langere periode ondersteuning inschakelen voor uiteenlopende opdrachten, zonder alle vragen vooraf gedetailleerd te moeten vastleggen. “Het voordeel van een raamcontract is dat je tijdens de looptijd kunt bijsturen, actualiseren en inspelen op nieuwe inzichten”, zegt Peter. Bovendien groeit tijdens de samenwerking de kennis van de lokale context. Daardoor hoeven besturen niet telkens opnieuw hun ambities en voorgeschiedenis toe te lichten.

Samenhang en expertise als meerwaarde

De grootste meerwaarde ligt volgens beide experten in het verbinden van projecten en beleidsdomeinen. Wonen, mobiliteit, klimaatadaptatie, publieke ruimte en economie bepalen samen de ruimtelijke ontwikkeling van een gemeente. “Je probeert de verschillende ambities van een bestuur samen te brengen en te vertalen naar een gemeenschappelijke overkoepelende visie én concrete acties”, verduidelijkt Arnout.

Binnen een raamcontract kan Sweco expertise in ruimtelijk ontwerp, ontwerpend onderzoek, haalbaarheidsstudies, masterplanning en strategisch advies combineren. Daarbij staat niet het aantal betrokken disciplines centraal, maar het inzetten van de juiste kennis op het juiste moment. Ook vertrouwen is essentieel. Intensief overleg, workshops en terreinbezoeken zorgen ervoor dat ontwerpers, beleidsmakers en administraties elkaar beter begrijpen. Zo ontstaat ruimte om verder te denken dan de oorspronkelijke projectvraag.

Bocholt: stapsgewijs naar een ruimtelijke toekomstvisie

Drie projectvoorbeelden tonen hoe deze aanpak lokale besturen in de praktijk vooruithelpt. In Bocholt, bijvoorbeeld, lopen twee raamcontracten naast elkaar: één voor ruimtelijke uitvoeringsplannen en het ruimtelijk instrumentarium, en één gericht op ruimtelijk beleid en ontwerp. Daardoor worden thema’s zoals bedrijvigheid, toerisme, sport, vastgoed en patrimonium in samenhang onderzocht.

Toen de behoefte aan een beleidsplan ruimte ontstond, bleek een volledig beleidsplanningstraject niet meteen haalbaar. Daarom werd gekozen voor een gerichte studie rond wonen, verdichting en kernafbakening. Die levert concrete inzichten op en vormt tegelijk een bouwsteen voor een toekomstige langetermijnvisie.

Lommel: van Groene Wandeling tot Groene Parkenstad

In Lommel begon de samenwerking dan weer met een visie voor een groene wandeling door de stadskern. De ambitie om het centrum groener en klimaatbestendiger te maken, leidde tot bijkomende vragen over verdichting, woontypologieën en landschappelijke verbindingen.

De Groene Wandeling groeide uit tot een samenhangende ontwikkelingsstrategie. Vervolgopdrachten omvatten onder meer een huisstijl voor de publieke ruimte en het ontwerp van een groene doorsteek tussen de Kerkstraat en het stadsvernieuwingsproject Mudhoven. Daarnaast ontstonden een stadsbrede dichtheidsvisie en het concept ‘Groene Parkenstad’, waarbij groene ruimtes rond het centrum met elkaar worden verbonden. Zo worden strategische ambities vertaald naar tastbare ingrepen in de stad.

Genk: een visie die groeit doorheen projecten

Ook in Genk illustreert een langdurige samenwerking de kracht van deze aanpak. Sweco ondersteunt de stad via een raamcontract voor ontwerpend ruimtelijk onderzoek en ruimtelijke uitvoeringsplannen. Een eerdere samenwerking resulteerde in de publicatie Genk, rasterstad, waarvoor BUUR (Sweco) samen met Joeri De Bruyn (Public Space) de inhoud en redactie verzorgde.

De visie ‘Rasterstad Genk’ brengt de uiteenlopende wijken, plekken en infrastructuren van de stad samen in een ruimtelijk raamwerk. Dat ontstond niet vanuit één vooraf vastgelegd masterplan, maar groeide doorheen opeenvolgende opdrachten. De concepten vormen vandaag nog steeds een belangrijk kader voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen.

Meer dan een praktische opdrachtformule

Raamcontracten bieden lokale besturen dus meer dan administratieve efficiëntie. Ze creëren continuïteit, versterken de samenwerking en maken het mogelijk om concrete ruimtelijke ingrepen te koppelen aan strategische ambities.

“De reflex moet zijn om buiten het project te denken”, besluit Arnout. “Je moet niet alleen de concrete vraag oplossen, maar ook bekijken hoe die zich verhoudt tot de ruimere omgeving, de andere projecten en tot een samenhangend beleid op niveau van buurt, stad en regio.”